تبیین راهبردهای سامان¬دهی اقامتگاه¬های بومگردی در چارچوب معماری بیوفیلیک با رهیافت توسعه اکوتوریسم پایدار (محدوده مطالعه: دماوند)
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران .
2 استاد گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.
doi
10.71882/jisaud.2025.1188125چکیده
چکیده فارسی با وجود دستورالعملها و استاندردهای مدون طراحی و مرمت اقامتگاههای بومگردی، بسیاری از این اماکن بیتوجه به اصول فنی و مهندسی احداث و بازسازی شدهاند و این مسئله به عنوان عاملی جدی در کاهش استقبال گردشگران و افول سطح اکوتوریسم مطرح است. از اینرو مطالعه حاضر درنظر دارد با ساماندهی وضعیت معماری این فضاها برمبنای رویکرد بیوفیلیک که اهداف و آرمانهای توسعه پایدار را دنبال میکند، به بهبود و توسعه بومگردی در مقاصد مستعد کمک نماید. در راستای نیل به هدف مذکور، از رویکرد روششناسی آمیخته مبتنی بر دو شیوه کیفی (گرندد تئوری) و کمی (آماری) بهره گرفته شد. دادههای موردنیاز با اتکا بر راهبردهای کتابخانهای و میدانی و با استفاده از ابزارهای پیمایشی پرسشنامه و مصاحبه حاصل شدهاند. جامعه پاسخدهنده به سوالات پرسشنامه را گردشگران بومگرد با حجمی معادل 384 نفر و گروه شرکتکننده در مصاحبه را متخصصان و کارشناسان با تعدادی برابر با 19 نفر تشکیل میدهند. نتایج آماره تی در نرمافزار spss ، حکایت از وضعیت مطلوب شاخصهای «تنوع زیستی، تغییرپذیری حواس» در اقامتگاه آرتین، شاخصهای «تغییرپذیری حواس، احساس سرزندگی» در اقامتگاه روژان، و شاخصهای «چشمانداز، تغییرپذیری حواس، احساس سرزندگی، جاذبه» در اقامتگاه خورشید دارد و باقی شاخصها با مقادیر معناداری بیشتر از 05/0 و t منفی نامطلوب ارزیابی شدهاند. همچنین یافتههای آماری بر انطباق نسبی مجموعههای بومگردی با شاخصهای زمینهای زیستبوم دماوند تاکید دارد. نتایج تحلیل کیفی نیز بر یافتههای آماری صحه گذاشته و حاکی از وضعیت نامطلوب اقامتگاههای بومگردی از حیث شاخصهای بیوفیلیک میباشد. حضور حداقلی شاخصهای بیوفیلیک در اقامتگاههای مورد مطالعه و عدم انطباق صددرصدی این فضاها با شرایط زمینهای زیستبوم، موجب شده تا این مجموعهها نقش موثری در رشد و توسعه اکوتوریسم ایفا نکنند. با عنایت به یافتهها، راهبردهایی در راستای ساماندهی چالشهای کالبدی اقامتگاههای موردنظر در چارچوب معماری بیوفیلیک پیشنهاد گردید.