آینده پژوهی در بافت فرسوده شهری - مطالعه موردی: ناحیه یک، منطقه 9 شهر تهران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

3 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
10.22131/sepehr.2019.35637
چکیده

محله‌‌‌هایی که در گذشته اغلب در هسته مرکزی شهرها جای داشتند و زمانی از غنای فرهنگی برخوردار بودند، اکنون با معضلی به نام «بافت فرسوده و ناکارآمد» روبه‌‌رو هستند. در جهان معاصر با پیشرفت سریع علم و تکنولوژی، سیستم برنامه‌‌ریزی شهری نیز با دگرگونی‌‌هایی مواجه شده است و آثار آنها می‌‌تواند جهت پیشرفت شهر چالش برانگیز باشد. برنامه‌‌ریزی‌ شهری که قبلاً مبتنی بر سیستم سنتی بوده است، امروزه به نظر می‌‌رسد از توان و پاسخگویی لازم جهت اصلاح و حل مشکل بافت‌‌های فرسوده برخوردار نیست. بنابراین، رویکرد «آینده‌پژوهی» با شناسایی فرصت‌ها و تهدیدهای آینده این بافت‌ها، به ما کمک می‌کند تا از فرصت‌های آینده به بهترین شکل بهره بگیریم و از پیامدهای منفی بافت‌های فرسوده شهری تا حد امکان جلوگیری نماییم. از این رو، انگیزه و هدف پژوهش حاضر شناخت متغیرهای کلیدی مؤثر جهت کاهش بافت‌‌های فرسوده و بررسی روابط بین متغیرها و نحوه اثرگذاری بر همدیگر در افق 1416 بوده است. فرآیند حاکم بر این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و نوع روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است. ماهیت داده‌‌ها کیفی بوده و روش گردآوری داده‌‌ها و اطلاعات به صورت کتابخانه‌‌ای، اسنادی و پیمایشی است. انجام محاسبه‌‌های پیچیده و تجزیه‌ و تحلیل داده‌‌ها مبتنی بر روش تحلیل آثار متقابل و استفاده از نرم‌‌افزار تحلیلی میک‌مک می‌‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد، کلیدی‌‌ترین متغیرهای راهبردی جهت کاهش بافت فرسوده ناحیه یک منطقه 9 به ترتیب بیشترین تأثیرگذاری «تغییر دولت‌ها (روی کار آمدن دولت جدید هر چهار سال یکبار)»، «فقدان قانون خاص در ساماندهی بافت فرسوده»، «تعادل‌بخشی و تحقق عدالت اجتماعی»، «ضعف نگرش و دانش مدیران شهری» و «برپایی تشکل‌‌های محلی سازمان‌ یافته و مستمر جهت ترغیب ساکنین به مشارکت» است.