برآمدگی جزری در حقوق بین‌الملل دریاها

نویسندگان

1 استادیار دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2024.378993.3563
چکیده

برآمدگی جزری از جمله سازندهای جزیره‌ای است که به‌رغم سابقة صدساله در موضوعات اجلاس‌های بین‌المللی، مواد انگشت‌شماری از کنوانسیون حقوق دریاها به آن اختصاص یافته است. این قطعة خشکی طبیعی محاط در آب و آشکار هنگام جزر با تعریف کوتاهی که دارد، از زمینه‌های بروز اختلاف میان دولت‌هاست، چراکه دامنة محتوایی ارکان تعریف و ماهیت این سازند مشخص نیست. افزون بر این نقش برآمدگی جزری در تعیین مناطق دریایی یک دولت و تحدید حدود مناطق دریایی میان دولت‌ها نیز بر چالش تابعان حقوق بین‌الملل می‌افزاید. این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و در روشی توصیفی- تحلیلی سعی دارد به تنویر هرچه بیشتر تعریف این سازند بپردازد، جایگاه حقوقی آن را در نظام حقوق بین‌الملل دریاها مشخص سازد و در پرتو رویة دولت‌ها، آرای مراجع قضایی و داوری بین‌المللی و نظر حقوقدانان، نحوة اثرگذاری برآمدگی جزری در تحدید حدود مناطق دریایی را تبیین و تحلیل کند. با بررسی صورت گرفته، تعریف کنوانسیونی سازند، وصف عرفی می‌یابد و در تعیین قلمرو دریایی یک دولت به‌سهولت لحاظ می‌شود، لکن با تکیه بر رویة دولت‌ها و آرای مراجع رسیدگی، این سازند در فرایند تحدید حدود مناطق دریایی میان کشورها، کمتر اثر کامل ‌دریافت کرده و اغلب با اثر جزئی یا حتی بی‌اثری مواجه شده است.