تبیین ابعاد شهر هوشمند انسانمحور و تحلیل فضایی آن در مناطق ۲۲گانه تهران
نویسندگان
1
2
3 دانشگاه پیام نور
doi
چکیده
رشد شتابان شهرنشینی در کلانشهرها، ضرورت بهرهگیری از رویکردهای نوین برنامهریزی و مدیریت شهری را بیش از پیش نمایان ساخته است. در این میان، هوشمندسازی شهری بهعنوان ابزاری کارآمد برای ارتقای حکمرانی شهری، بهبود خدمات عمومی و حرکت به سوی توسعه پایدار مطرح میشود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی و ساختاری شاخصهای شهر هوشمند انسانمحور در کلانشهر تهران انجام گرفته است. روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. دادههای پژوهش بهصورت کتابخانهای و میدانی گردآوری شده و جامعه آماری شامل شهروندان مناطق ۲۲گانه تهران بوده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین و بهصورت تصادفی ساده انتخاب گردید. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بوده که روایی محتوایی آن با نظر خبرگان و پایایی آن با آلفای کرونباخ (0.81) تأیید شد. دادهها در دو سطح مورد تحلیل قرار گرفتند: نخست با استفاده از آزمونهای آماری (آزمون تی تکنمونهای) در نرمافزار SPSS بهمنظور سنجش و رتبهبندی شاخصها، و دوم با بهرهگیری از مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) در نرمافزار SmartPLS برای تبیین روابط علی میان ابعاد شهر هوشمند انسانمحور. افزون بر این، تحلیل فضایی شاخصها در سطح مناطق ۲۲گانه، الگوی نابرابر و غیریکنواخت توزیع شاخصها را آشکار ساخت. یافتهها نشان میدهد که هوشمندسازی بیشترین اثر را بر بعد کالبدی و عملکردی شهر داشته و در مقابل، ابعاد مدیریتی و زیستمحیطی در سطح پایینتری قرار گرفتهاند. همچنین، شکاف فضایی آشکاری میان مناطق شمالی و جنوبی تهران مشاهده شد که بیانگر ضرورت اتخاذ سیاستهای عدالتمحور و فضامحور در برنامهریزی شهری است. بر این اساس، حرکت به سوی شهر هوشمند انسانمحور در تهران مستلزم تمرکز بر تقویت زیرساختها، ارتقای حکمرانی شهری و افزایش مشارکت شهروندان بهویژه در مناطق کمتر برخوردار است.
