مقایسه سبک زندگی مصرف‌گرایانه خانواده‌های عادی و بیماران خاص در شهر اراک

نویسندگان

1 دانشجوي دكتراي تخصصي جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، دانشكده علوم انسانی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامي، آشتیان، ايران

2 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشكده علوم انسانی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامي، آشتیان، ايران

3 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشكده علوم انسانی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامي، آشتیان، ايران

doi
https://doi.org/10.82411/jhm.2025.1200778
چکیده

مقدمه: بروز بیماری مزمن خاص از جمله تغییرات پیش‌بینی نشده محسوب می‌شود که سبک زندگی خانواده را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. هدف این پژوهش بررسی اثرات وقوع بیماری خاص بر مصرف و سبک زندگی خانواده و مقایسه آن با خانواده‌های عادی است. روش پژوهش: این پژوهش با روش پیمایش مقطعی بر روی دو جامعه آماری شامل سرپرست خانواده‌های عادی و دارای بیمار خاص انجام یافته و حجم نمونه 384 محاسبه شد که با تلفیق نمونه گیری خوشه‏ای و طبقه‌بندي نامتناسب طبقه بندی شده از میان خانواده‌های عادی و خانواده‌های بیماران خاص انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته و دارای روایی صوری است.  تحلیل‌ها در نرم افزار SPSS   صورت گرفته است و پایایی متغیرهای پرسشنامه به وسیله آلفای کرونباخ بالاتر از 0.7 ارزیابی گردید. در قسمت آمار استنباطي از آزمون رگرسیون، همبستگی و تحليل واريانس استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد سبک زندگی مصرف‌گرایانه در ابعاد چهارگانه (فراغت و تفریح، تغذیه، مدیریت بدن، و پوشش و مد) در خانواده‌های عادی و دارای بیمار خاص با همدیگر متفاوت است، اما این تفاوت بر اساس نوع بیماری معنادار نیست. هم‌چنین مشخص شد ویژگی‌های فردی بیمار بر سبک زندگی مصرف‌گرایانه خانواده‌های بیماران خاص موثر است. نتایج حاکی است سرمایه اقتصادی در اختیار و میزان اشتغال خانواده‌های عادی بیش از 3 برابر  بیمار خاص است. این ضعف خانواده بیماران خاص در بعد سرمایه اجتماعی هم قابل مشاهده است. هم‌چنین خانواده‌های بیمار خاص در مقایسه با خانواده عادی دو برابر بیشتر در مناطق فقیرتر شهر زندگی می‌کنند و متراژ خانه آنها در مقایسه با خانواده‌های عادی کمتر است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر مویدی است بر اینکه ابتلای یکی از اعضای خانواده به بیماری خاص، موجب تضعیف شدید رفاه خانواده وکیفیت ابعاد سبک زندگی می‌شود. بر این اساس، برای حمایت از این خانواده‌ها دو راهبرد حمایتی مستقیم و غیرمستقیم پیشنهاد می‌گردد. اعطای کمک‌های مالی، پرداخت یارانه، پرداخت هزینه‌های دارویی و آزمایشگاهی، و مساعدت در بیمه‌ها می‌تواند بخشی از حمایت‌های مستقیم باشد. حمایت غیرمستقیم نیز به امکان اشتغال و کسب درآمد مستقل آنها و امکان ازدواج و تشکیل خانواده بیماران مجرد و یا فرزندان مجرد آنها مربوط می‌شود.