شناسایی وضعیت موجود فرآیند استعدادیابی ورزشی در برنامه درسی تربیت بدنی دانشآموزان (رویکرد داده بنیاد): مطالعه موردی استان خراسان رضوی
نویسندگان
1 دانشجو دکتری برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
2 استادیار تربیت بدنی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
3 دانشیار مطالعات برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
4 استاد گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
https://doi.org/10.82355/jism.2026.1192018چکیده
با توجه به اهمیت فرایند استعدادیابی ورزشی در مدارس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی وضعیت موجود فرآیند استعدادیابی ورزشی در برنامه درسی تربیت بدنی دانشآموزان در آموزش و پرورش انجام گرفت. این پژوهش با کاربست رویکرد کیفی و استفاده از روش داده بنیاد اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان و صاحبنظران حوزه ورزش دانشآموزی و مدیریت آن در آموزش و پرورش استان خراسان رضوی بودند که از طریق نمونهگیری هدفمند از نوع ملاک محور انتخاب شدند. ملاک انتخاب مشارکتکنندگان، داشتن حداقل 5 سال تجربه آموزشی و مشارکت در فرایند استعدادیابی ورزشی دانشآموزان بوده است. دادهها تا رسیدن به مرحله اشباع نظری، از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با 20 نفر از مشارکتکنندگان گردآوری شدند. به منظور تجزیه و تحلیل دادهها، از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی بهره گرفته شد. در راستای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و گوبا بهره گرفته شد. نتایج نشاندهنده 40 مفهوم محوری و 16 مقوله منتخب بود که در قالب نظریه دادهبنیاد شامل ناسازگاری برنامه درسی تربیت بدنی با تحولات محیطی و فرایند نامطلوب استعدادیابی ورزشی دانشآموزان به عنوان پدیده محوری، شرایط علّی (عوامل فرابخشی- برون سازمانی؛ عوامل بخشی-درون سازمانی؛ عوامل فردی)، راهبردها (نظامهای ارزیابی – ترفیع شغلی؛ وضوح و روشنی اهداف، مأموریتها و چشماندازها؛ روشهای یاددهی - یادگیری)، شرایط زمینهای (عوامل فرهنگی – اجتماعی؛ بسترهای قانونی و حقوقی)، شرایط مداخلهکننده تسهیلگر(منابع انسانی؛ مطالبات اجتماعی و فرابخشی؛ تغییر سبک زندگی)، شرایط مداخلهگر محدودکننده (گسست اکوسیستم آموزش و پرورش؛ باور و فلسفه سنتی به آموزش و پرورش) و پیامد (پیامدهای شخصی، سازمانی و ملی) سازماندهی شد.