ملاحظاتی انتقادی بر مسئولیت دولت و سازمانهای بینالمللی در قبال عمل متخلفانۀ دولت یا سازمان بینالمللی دیگر
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق بینالملل، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق بینالملل، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2023.355884.3275چکیده
کمیسیون حقوق بینالملل در طرح مسئولیت سازمانهای بینالمللی، به توسعۀ قاعدۀ استثنایی «مسئولیت در رابطه با عمل شخص حقوقی دیگر»[1] با معرفی مواد جدید پرداخته است. در نتیجۀ این توسعه، تعداد حالتهایی که به موجب آن دولت یا سازمان بینالمللی میتواند در رابطه با عمل متخلفانۀ دیگری مسئول باشد، گسترش یافته است. این مقاله میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که آثار ناشی از بسط حالتهای مختلف قابل تحقق ذیل «مسئولیت در رابطه با عمل متخلفانۀ دیگری» چه خواهند بود؟ فرض این پژوهش آن است که افزایش حالتها بر نظریة کلی «مسئولیت در رابطه با عمل متخلفانۀ دیگری» تأثیر خواهد داشت اما امکان عملی مسئول ساختن سازمانها و دولتها را بابت عمل دیگری تسهیل نمیکند. یافتههای این مقاله نشان خواهد داد که در بعد نظری، انسجامی که در طرح مسئولیت دولت در خصوص حالات مختلف مسئولیت در رابطه با عمل متخلفانۀ دیگری وجود داشت، با تدوین مواد جدید در طرح ۲۰۱۱ از میان رفته است. همچنین در بعد کاربرد عملی، علیرغم اختصاص ۹ ماده به اینگونه مسئولیت در طرح ۲۰۱۱ احتمال استفاده از مواد تدوینشدۀ کمیسیون چندان زیاد بهنظر نمیرسد و تدوین آنها تفاوتی در عمل ایجاد نکرده است. 1. اشخاص حقوقی در نظام حقوق بینالملل دولتها و سازمانهای بینالمللی هستند، زیرا تنها این دو شخص قادر به پذیرش حق و مسئولیت هستند. بنابراین منظور از مسئولیت در رابطه با عمل دیگر شخص حقوقی دیگر، مسئولیت یکی از اشخاص (دولت یا سازمان) نسبت به شخص حقوقی دیگر (دولت یا سازمان) است.
