تدوین الگوی راهبردی ارتقای تابآوری کالبدی شهر نیشابور در مواجهه با خطر زلزله
نویسندگان
1
2 دانشگاه بین المللی امام خمینی
3 دانشگاه علوم پزشکی تهران
4
doi
چکیده
شهر نیشابور بهدلیل قرارگیری در پهنهای لرزهخیز و مجاورت با گسلهای فعال، همواره در معرض خطر زلزله قرار دارد و ساختار کالبدی آن بهویژه در بافتهای قدیمی و متراکم، از آسیبپذیری بالایی برخوردار است. هدف این پژوهش، تدوین یک الگوی راهبردی برای ارتقای تابآوری کالبدی شهر نیشابور در مواجهه با خطر زلزله با رویکردی چندبعدی و بومیمحور است. روش تحقیق از نوع کاربردی–توسعهای بوده و با بهرهگیری از رویکرد ترکیبی (کمّی–کیفی) انجام شده است. در مرحله نخست، از طریق مرور نظاممند ادبیات نظری و انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با متخصصان حوزه برنامهریزی شهری، مدیریت بحران و مهندسی سازه، ابعاد و مؤلفههای اصلی تابآوری کالبدی استخراج و با روش تحلیل مضمون دستهبندی شد. در مرحله دوم، بهمنظور اعتبارسنجی مدل مفهومی، از تحلیل عاملی تأییدی و شاخصهای پایایی و روایی استفاده گردید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تابآوری کالبدی شهر نیشابور متأثر از چهار بعد اصلی شامل شبکههای زیرساختی، سازهای، سازمان فضایی و محیطی–بومشناختی است. نتایج تحلیلها حاکی از آن است که ضعف در افزونگی زیرساختها، فرسودگی سازهای بافت مرکزی، ناپیوستگی فضایی و توسعه شهری در پهنههای پرخطر، نقش اساسی در کاهش تابآوری شهر دارند. بر این اساس، الگوی راهبردی پیشنهادی با تأکید بر تقویت تداوم عملکرد زیرساختها، بازتوانی سازهای هدفمند، بازآرایی سازمان فضایی و کنترل ریسک محیطی ارائه شده است. این الگو میتواند بهعنوان چارچوبی کاربردی برای برنامهریزی و مدیریت تابآور شهر نیشابور و سایر شهرهای لرزهخیز کشور مورد استفاده قرار گیرد.
