تاثیر مخارج سلامت عمومی و خصوصی بر میزان مرگ و میر نوزادان در ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد بهداشت، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
https://doi.org/10.82411/jhm.2026.1198612چکیده
مقدمه : در این پژوهش به بررسی تأثیر مخارج عمومی و خصوصی بر میزان مرگ و میر نوزادان در ایران پرداخته شده است. مرگ و میر نوزادان یکی از شاخصهای مهم سلامت عمومی است که تحت تأثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی قرار دارد هدف کلی این تحقیق، مقایسه تأثیر هزینههای عمومی و خصوصی بر وضعیت سلامت نوزادان با استفاده از دادههای تابلویی برای دوازده استان ایران طی دوره زمانی 1391 تا 1400 میباشد. روش پژوهش : این پژوهش از منظر زمانی یک مطالعه مقطعی و از نظر هدف، کاربردی است. از تلفیق دادههای مقطعی و سری زمانی برای تحلیل نتایج استفاده شده است. این تحقیق به روش دادههای تابلویی و با استفاده از دادههای مربوط به دوازده استان ایران در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰ انجام شده است. جامعه آماری شامل اطلاعات درج شده در پایگاه اطلاعات آمار ایران بوده است.از مدل اثرات ثابت و تصادفی برای بررسی تأثیر متغیرهای مختلف مانند مخارج بهداشت عمومی، مخارج بهداشت خصوصی، تولید ناخالص داخلی، نسبت پزشکان به جمعیت و شیوع ویروس HIV بر میزان مرگ و میر نوزادان استفاده شده است. در این پژوهش، از آزمون F لیمر برای انتخاب بین دادههای پانلی و تلفیقی استفاده شد که دادههای پانلی بهعنوان گزینه مناسب انتخاب گردید. سپس آزمون هاسمن برای تعیین بین اثرات ثابت و تصادفی به کار رفت که بر اساس نتایج، اثرات ثابت به عنوان مدل مناسب شناخته شد. این روشها به محققان اجازه میدهد تا ارتباط بین متغیرها را با دقت بیشتری مورد بررسی قرار دهند. تحلیل دادهها با نرمافزار آماری MATLAB انجام شد. یافتهها : بر اساس نتایج بهدستآمده از آزمونها، تأثیرات زیر مشاهده شده است: تأثیر بهداشت خصوصی: تأثیر منفی و معناداری(p.v = -0.42) بر کاهش مرگ و میر نوزادان دارد. این نشان میدهد که سرمایهگذاری در بهداشت خصوصی میتواند به بهبود سلامت نوزادان کمک کند. تأثیر بهداشت عمومی: تأثیر منفی و معناداری (p.v = -0.412)بر کاهش مرگ و میر نوزادان داشته است، که نشاندهنده اهمیت سیاستهای بهداشت عمومی در بهبود سلامت جامعه است. تولید ناخالص داخلی (GDP): تأثیر منفی و معناداری ( v = -0.529) بر کاهش مرگ و میر نوزادان دارد، که میتواند به معنای ارتباط بین توسعه اقتصادی و بهبود سلامت باشد. نرخ ایدز (HIV): تأثیر مثبت و معناداری ( p.v = 0.768)بر افزایش مرگ و میر نوزادان دارد، که نشاندهنده چالشهای بهداشتی ناشی از این بیماری است. نسبت پزشکان به جمعیت: تأثیر منفی و معناداری ( v = -0.529) بر کاهش مرگ و میر نوزادان دارد، که تأکید بر اهمیت دسترسی به خدمات بهداشتی دارد. نتیجه : این پژوهش نشان میدهد که بهبود در هزینههای بهداشت عمومی و خصوصی و افزایش تعداد پزشکان میتواند به کاهش مرگ و میر نوزادان کمک کند. همچنین، توجه به مسائل بهداشتی مانند نرخ ایدز از اهمیت بالایی برخوردار است. نتایج این مطالعه میتواند به سیاستگذاران و تصمیمگیرندگان در بهبود سیستمهای بهداشتی و کاهش مرگ و میر نوزادان در ایران کمک کند. این یافتهها اهمیت سرمایهگذاری در بخش بهداشت و درمان را مورد تأکید قرار میدهد. با توجه به تاثیر مثبت مخارج بهداشت عمومی و خصوصی بر میزان مرگ و میر نوزادان در ایران نتیجه میگیریم که اهمیت سیاست گذاری مناسب در حوزه بهداشت و درمان امری بسیار مهم و ضروری میباشد.