تأثیر تعاملی انتقاد از عملکرد و برانگیختن همدلی بر رفتار حمایتی شهروندان نسبت به پرستاران بخش دولتی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 گروه مدیریت دولتی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

doi
https://doi.org/10.82411/jhm.2026.1217093
چکیده

زمینه و هدف: کیفیت تعامل میان شهروندان و کادر درمان یکی از عوامل کلیدی مؤثر در کیفیت مراقبت و سلامت روان پرستاران است. این پژوهش با هدف بررسی آزمایشگاهی عوامل اثرگذار بر رفتار حمایتی شهروندان زنجانی از پرستاران بیمارستان‌های دولتی انجام شد و به‌طور خاص، تأثیر برانگیختن همدلی، انتقاد از عملکرد، اثر متقابل آن‌ها و نقش تعدیل‌گر سن را مورد تحلیل قرار داد. روش‌: این پژوهش، یک مطالعه آزمایشی آنلاین با طرح فاکتوریل بین‌گروهی ۲×۲ بود. جامعه آماری کلیه شهروندان بالای ۱۸ سال ساکن شهر زنجان (با حجم تقریبی ۳۶۹٬۳۰۰ نفر) را در بر می‌گرفت. حجم نمونه اولیه با استفاده از فرمول کوکران ۴۵۰ نفر محاسبه شد و پس از حذف موارد ناقص، داده‌های ۴۰۴ شرکت‌کننده که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای در دسترس انتخاب شده بودند، تحلیل گردید. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه آنلاین محقق‌ساخته بود و تحلیل‌ها با استفاده از رگرسیون لجستیک و مدل خطی تعمیم‌یافته در نرم‌افزار SPSS-26 انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که برانگیختن همدلی به‌تنهایی تأثیر معناداری بر افزایش رفتار حمایتی شهروندان نداشت(p=0.687). در مقابل و برخلاف انتظار، انتقاد مستقیم از عملکرد پرستاران به‌طور معناداری احتمال بروز رفتار حمایتی را افزایش داد(B=-2.180, p<0.001). همچنین، اثر تعاملی میان همدلی و انتقاد معنادار بود (B=-0.946, p=0.001)؛ به این معنا که همدلی توانست تأثیر مثبت انتقاد بر رفتار حمایتی را تقویت کند. متغیر سن نیز این رابطه را به‌طور معناداری تعدیل کرد (B=-0.356, p=0.018)، به‌طوری‌که با افزایش سن شرکت‌کنندگان، تأثیر مثبت انتقاد بر حمایت کاهش می‌یافت. نتیجه‌گیری: رفتار حمایتی شهروندان از پرستاران، پدیده‌ای پیچیده است که صرفاً با آگاه‌سازی از چالش‌های شغلی آنان تقویت نمی‌شود. این مطالعه نشان داد که انتقاد از عملکرد، به‌ویژه اگر با برانگیختن حس همدلی همراه شود، می‌تواند یک محرک قدرتمند برای جلب حمایت عمومی باشد. این یافته‌ها بر لزوم بازنگری در راهبردهای ارتباطی نظام سلامت و بیمارستان‌ها تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند مدیریت فعالانه بازخوردها و انتقادات شهروندان، نقشی کلیدی در بهبود تعاملات و تقویت حمایت از کادر درمان ایفا می‌کند.