قواعد فقهی (به عنوان منشاء استنباط احکام) از دیدگاه مذاهب اسلامی
نویسندگان
1 استاد ، دانشگاه تبریز ، تبریز ، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق و فقه و مبانی اسلامی ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ( نویسنده مسئول)
3 دانشگاه ادیان ومذاهب اسلامی قم، قم ، ایران
doi
چکیده
یکی از مهمترین وظایف عالم دین و فقیه، بحث و تفحص در قواعد کلی فقهی است که در بسیاری از موضوعات جزئی و استنباط احکام مورد استفاده قرار میگیرد. این قواعد در حل بسیاری از مشکلات راهگشاست و در مسائل مستحدثه که نصی در آن موضوع خاص وارد نشده فقیه از آن برای فتوا دادن استفاده مینماید و اگر احاطه کامل بر این قواعد نداشته باشد در پاسخگویی به موضوعات دچار مشکل میشود. این پژوهش با روش، توصیفی- کتابخانهای به بررسی قواعد فقهی مطرح شده در امامیه و مذاهب اربعه اهل سنت و ادله اثبات آن میپردازد. نتایج نشان از کارآمدی قواعد فقهی در فتاوای فقیهان امامیه و مفتیان مذاهب اسلامی بوده است. همچنین با احاطه بر قواعد فقهی میتوان حکم مسائل مستحدثه را به دستآورد. بدین منظور ابتدا قواعد مهم فقهی در امامیه نظیر قاعده لاضرر، قاعده ید و... و ادله اثبات آن از کتاب، سنت، عقل و اجماع اشاره شده و سپس این قواعد از دیدگاه مذاهب اربعه تبیین گردیدهاست. ذکر همهی قواعد فقهی مطرح شده در مذاهب اسلامی در این نوشتار امکان ندارد، در پژوهش حاضر با بررسی و گردآوری اطلاعات از منابع مختلف شیعه و سنی، اهم قواعد فقهی در بین فقهای شیعه و سنی گردآوری و مصادیق مشترک موجود در آنها در حقوق مدنی و قانون اساسی بررسی شدهاست. فقه امامیه و اهل سنت در قسمتهای زیادی با یکدیگر مشابهت دارد که در اصول مربوط به قانون اساسی و حقوق مدنی نیز مصادیق منتج از آنها به وضوح به چشم میخورد.
