بررسی آزادی اطلاعات و دادۀ باز قضایی در جریان دادرسی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوقی عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران‏

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2024.360311.3327
چکیده

دستگاه قضایی ظرفیت بی‌بدیلی در اجرای عدالت، مبارزه با فساد و حراست از آزادی‌های مشروع مردم دارد. برای عملی شدن این ظرفیت، این دستگاه باید کارامد و سالم باشد. حراست از این دستگاه جز با نظارت همگانی میسر نخواهد بود، چراکه هرگونه نظارت غیرهمگانی به نفع گروه‌های صاحب قدرت قابل انحراف است. آزادی اطلاعات که از لوازم نظارت همگانی است، دستگاه قضایی و نهادهای زیرمجموعة آن را مکلف می‌سازد تا اطلاعات قضایی را منتشر کنند. اطلاعات قضایی به هر اطلاعاتی اطلاق می‌شود که در دستگاه قضایی و نهادهای زیرمجموعة آن تولید و بر اساس اصل آزادی اطلاعات باید بدون تأخیر منتشر شوند. به‌دلیل وجود احتمال اشتباه در تحلیل، دادۀ باز در کنار آزادی اطلاعات مطرح شد که بدون شک بر نظارت همگانی تأثیر مثبتی می‌گذارد. در این پژوهش آزادی اطلاعات در روند دادرسی در دستگاه قضایی و ماهیت داده باز قضایی بررسی می‌شود. نتایج  این تحقیق نشان می‌دهد که آیین‌نامة «نظام جامع اطلاع‌رسانی قوة قضاییه»، قانون اساسی و قوانین عادی که بر علنی برگزار شدن دادگاه‌ها و انتشار آرا دلالت دارد، نتوانسته است دستگاه قضایی را به نهادی پاسخگو تبدیل سازد.