امکان سنجی فروش اضطراری موقوفات انتفاعی و حکم خرید بدل مماثل

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول).

2 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
چکیده

پیشرفت¬های خیره کننده¬ی بشر¬؛ حوادث طبیعی و گذر روزگار بسیاری از موقوفات انتفاعی را از حیز استفاده خارج نموده به طوریکه برخی به محل انباشت زباله و تجمع افراد ناباب تبدیل شده و از طرفی مالیت آنها باقی و تبدیل آنها به بدل مماثل یا اقرب محل تامل قرار می¬گیرد؛ فلذا برای برون رفت این مساله بررسی امکان یا عدم امکان فروش موقوفات انتفاعی و حکم خرید بدل مماثل ضروری به نظر می¬رسد؛ هدف از این تحقیق این است که ضمن بیان انواع وقف به اعتبار منفعتین، به بررسی دیدگاه¬های مربوط به ممنوعیت و جواز و مشروعیت فروش موقوفات انتفاعی پرداخته و در نهایت حکم اضطرار فروش موقوفات انتفاعی با استناد به دلایل متعدد مورد استخراج قرار گرفته است، که می¬توان گفت دستاوردهای جدیدی را برای پژوهشگران فراهم می آورد. این تحقیق که با روش توصیفی-تحلیلی و با ابزار کتابخانه¬ای نگاشته شده است¬، طبق یافته¬ها و نتایج باید گفت: پیرامون موقوفات انتفاعی سه دیدگاه وجود دارد که عبارتند از 1. ممنوعیت فروش وقف بر جهات عامه 2. جواز فروش مطلق موقوفات انتفاعی و مساجد 3. ممنوعیت فروش غیر مساجد و مشاهد¬؛ و در مجموع می¬توان گفت تبدیل موقوفات به بدل مماثل یا اقرب با اذن حاکم اسلامی با مذاق شارع و سیره ی عقلا سازگاری دارد. لذا این مقاله قول به تفصیل را منطبق بر انگیزه¬ی واقف غبطه وقف و انتفاع موقوف علیهم می¬داند.