بررسی فقهی بهره مندی متوفیان بدهکار از بیت المال
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.
doi
https://doi.org/10.82323/jil.2025.1229490چکیده
تتبع به عمل آمده حکایت از آن دارد که برخي از متوفیان، بدون آن که در زمان حیات، فساد و تقصیری مرتکب شده باشند گاهی در فعالیت¬های اقتصادی و شغلی دچار ورشکستگی شده و به تبع آن، طلبکارانی از خود بجا می¬گذارند. اکنون با این فرض که دیگر ماترکی برای ادای دیون متوفی نمانده باشد و ورثه¬ها و عدول مسلمین نیز از پرداخت دیون این قبیل افراد، امتناع بورزند این پرسش به ذهن متبادر است آیا حاکم اسلامی که دربرخی موارد از متوفی معسر بلا وارث منتفع است، تعهدی در قبال پرداخت این قبیل دیون ندارد؟ پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی سامان یافته است، بر این عقیده تاكيد مي¬ورزد که پرداخت بدهی متوفی معسر از سهم غارمین توسط حاکم اسلامی با عنایت به اطلاق و عموم آیات، روایات و دلایلی چون صیانت از امنیت اقتصادی کشور و با تمسک به قواعدای چون «لایبطل حق مسلم» و «من له الغنم و علیه العزم» توجیه پذیر است؛ مشروط بر این که دیون متوفی معسر از باب اتفاق بوده با تقلب، تقصیر و فساد محقق نشده باشد.