ارتباط گزاره های اخلاقی با قاعده فقهی لاحرج در نهاد خانواده
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فقه و حقوق اندیشه امام خمینی (ره)، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحدتبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران. (نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
doi
https://doi.org/10.82323/jil.2025.1229487چکیده
حقوق خانواده مبتنی بر ارزشهاي اخلاقی است و تاثیر گزارههای اخلاقی در آن امري مسلم میباشد. لذا فراهم ساختن شرایط زندگی از لحاظ حفظ ارزشهای انسانی در گرو گزارههای اخلاقی است که در این مقطع قاعده¬های فقهی عام خانواده کاربرد خود را نشان میدهند. از مهمترین این قاعدهها، قاعده لاحرج است که بیشترین نقش را با گزارههای اخلاقی در نهاد خانواده دارد. قاعده لاحرج با این پیش فرض که عمل به یک حکم شرعی یا یک الزام قانونی در شرایطی خاص موجب حرج نسبت به مکلفان باشد آن تکلیف را ساقط مینماید. گرچه بنای اصلی کانون خانواده برصورت محبّت و رعایت اخلاق است، اما فقه و حقوق نقش مکمّل را ایفاء میکند و چنانچه زن یا شوهری به دلیل عدم پایبندی به اصول و ارزشهای اخلاقی، کانون خانواده را در معرض تزلزل قراردهد، برای طرف دیگر حقوقی مقرّر شده است که بتواند جلوی سوءاستفاده طرف مقابل را بگیرد که عمل به قاعده فقهی لاحرج از این نظر راهگشا خواهد بود. در مطالعه پیش رو هدف تطبیق گزارههای اخلاقی با قاعده لاحرج در جامعه امروزی میباشد. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است. در بررسی ارتباط بین گزارههای اخلاقی با قواعد فقهی عام خانواده مشخص گردید که تمامی این قواعد فقهی ارتباط مستقیم یا غیرمستقیم با قاعده لاحرج دارند از این رو در مطالعه روبرو سعی شده است مصادیق گزارههای اخلاقی مطرح در بنیان خانواده با قاعده لاحرج تطبیق داده شود.
