بررسی مکانمند انتشار آلودگی مواد نفتی در منابع آب زیرزمینی با استفاده از تحلیلگر زمین آمار در دشت شازند

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک ، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان ایران، اراک، ایران

3 دانشیار، پردیس دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 استادیار دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک ، ایران

doi
10.22131/sepehr.2019.34614
چکیده

در این پژوهش به بررسی تأثیر صنایع نفتی محدوده دشت شازند بر تغییرات مکانی کیفی منابع آب زیرزمینی با استفاده از تکنیک زمین آمار و سیستم اطلاعات جغرافیایی پرداخته شد. هدف این پژوهش شناسایی محدوده تأثیرپذیر و عوامل مؤثر در آلودگی است تا پهنه مناسب تأمین آب شرب و کشاورزی را از نظر کیفی در محدوده مطالعاتی شناسایی نمود. بدین منظور با نمونه‌برداری از آب چاه‌‌های محدوده مطالعاتی، آنالیزهای آزمایشگاهی مواد نفتی و آروماتیک انجام شد. سپس با تکنیک زمین آمار و به روش معکوس فاصله وزنی، روند تغییرات مکانی غلظت پارامترهای کیفی بررسی شد. برای این کار،  منظور از تحلیل‌گر زمین آمار در نرم افزار ArcGIS 10.3 بهره گرفته شد.همچنین مقایسه مقادیر با حد مطلوب و حد مجاز استانداردهای محیط زیست بررسی گردید. نتایج نشان داد از نظر آلودگی‌‌های نفتی به جز در چند مورد استثناء، در بیشتر موارد آلودگی قابل توجهی وجود ندارد. بیشتر حساسیت‌‌ها در این بخش در چاه شماره 10 مربوط به دو پارامتر Anthracene و Pyrene از ترکیبات حلقوی چند هسته‌ای بود که مقادیر آلاینده چندین برابر استاندارد محیط زیست دیده شد. با توجه به توسعه مجتمع‌‌های نفتی شازند در سال‌‌های اخیر و نقطه روشن‌‌های آلودگی، هر چند بصورت محدود، به نظر ‌‌می‌رسد خطر آلایندگی منابع آب زیرزمینی دشت شازند در آینده بیش از پیش افزایش یابد.