تحلیل جایگاه تربیت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با ‏تأکید بر مسئلة تحزب (موضوع اصل 26 قانون اساسی)‏

نویسندگان

1 محقق و مدرس دانشگاه، واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2024.366585.3410
چکیده

تربیت سیاسی به‏عنوان نظریه‏ای بنیادین، فرایندی برای انتقال ارزش‏های بین‏نسلی است که موجبات تثبیت و مانایی نظام سیاسی را فراهم می‏آورد. ضمانت اجرای این نظریه در قالب یک فرایند حقوقی، متضمن وضع مشتقاتی از آن در قالب قوانین اساسی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با فرض لزوم تثبیت حکمرانی در نظام اسلامی به‏عنوان نتیجۀ نظریۀ تربیت سیاسی، دست به تأسیس اصولی زده است تا بتواند در مسیر اجرای این فرایند، تثبیت حاکمیت نظام اسلامی را ضمانت کند. یکی از این اصول، اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران معروف به اصل تشکل و تحزب است. سؤال اصلی پژوهش آن است که «تحقق تحزب در نظام اسلامی به‏عنوان ضرورتی منبعث از فرایند تربیت سیاسی چگونه تحلیل می‏شود؟». داده‏های این مقاله که به روش تحلیلی و با رویکرد اکتشافی و استفاده از منابع کتابخانه‏ای فراهم آمده، گواه این واقعیت است که تحزب به‏عنوان اصلی برآمده از اصول حکمرانی سیاسی اولاً دارای جایگاهی اصیل در نظام حقوقی اسلام است که هیچ بدیلی برای آن متصور نیست و از حیث مبانی معرفتی با تعریف حزب در بنیان معرفتی لیبرال‏دموکراسی تفاوت ماهوی دارد و ثانیاً مهم‏ترین ضرورت تثبیت نظام سیاسی و حکمرانی اسلامی که به رسمیت شناختن تکثرها و آرا و افکار گوناگون حول محور حاکمیت اسلامی است، صرفاً با تحقق تحزب به‏دست خواهد آمد.