تحلیل جایگاه تربیت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر مسئلة تحزب (موضوع اصل 26 قانون اساسی)
نویسندگان
1 محقق و مدرس دانشگاه، واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2024.366585.3410چکیده
تربیت سیاسی بهعنوان نظریهای بنیادین، فرایندی برای انتقال ارزشهای بیننسلی است که موجبات تثبیت و مانایی نظام سیاسی را فراهم میآورد. ضمانت اجرای این نظریه در قالب یک فرایند حقوقی، متضمن وضع مشتقاتی از آن در قالب قوانین اساسی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با فرض لزوم تثبیت حکمرانی در نظام اسلامی بهعنوان نتیجۀ نظریۀ تربیت سیاسی، دست به تأسیس اصولی زده است تا بتواند در مسیر اجرای این فرایند، تثبیت حاکمیت نظام اسلامی را ضمانت کند. یکی از این اصول، اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران معروف به اصل تشکل و تحزب است. سؤال اصلی پژوهش آن است که «تحقق تحزب در نظام اسلامی بهعنوان ضرورتی منبعث از فرایند تربیت سیاسی چگونه تحلیل میشود؟». دادههای این مقاله که به روش تحلیلی و با رویکرد اکتشافی و استفاده از منابع کتابخانهای فراهم آمده، گواه این واقعیت است که تحزب بهعنوان اصلی برآمده از اصول حکمرانی سیاسی اولاً دارای جایگاهی اصیل در نظام حقوقی اسلام است که هیچ بدیلی برای آن متصور نیست و از حیث مبانی معرفتی با تعریف حزب در بنیان معرفتی لیبرالدموکراسی تفاوت ماهوی دارد و ثانیاً مهمترین ضرورت تثبیت نظام سیاسی و حکمرانی اسلامی که به رسمیت شناختن تکثرها و آرا و افکار گوناگون حول محور حاکمیت اسلامی است، صرفاً با تحقق تحزب بهدست خواهد آمد.