تحلیل پدیدارشناسانه مکان در برنامه درسی: مطالعه موردی سرای دانشجویی دانشگاه فرهنگیان
نویسندگان
1 گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.71767/jinev.2024.1213415چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل پدیدارشناسانه معنای مکان در برنامه درسی و با مطالعه موردی سرای تربیت معلم در ذهن دانشجو معلمان و توصیف تجربیات آنها از این مکان انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی و پدیدارشناسی است که به کشف و تحلیل مفاهیم و مضامین موجود در تجربه زیسته دانشجومعلمان میپردازد. دادههای تحقیق از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته با دانشجومعلمان، مشاهده و یادداشتهای میدانی جمعآوری شد. سپس به کمک تحلیل پدیدارشناسی دادهها، مضامین اصلی شناسایی و تفسیر گردید. شرکت کنندگان در این پژوهش دانشجومعلمانی بوده اند که به مدت یک سال تحصیلی را در مکان مورد نظر یعنی یکی از ساختمانهای مربوط به پردیس دانشگاه فرهنگیان،گذراندهاند. نمونهگیری با روش هدفمند انجام گرفت و افراد مورد نظر با توجه به اینکه محقق به عنوان مشاهدهگر مشارکتی(استاد) در مکان مورد نظر حضور داشت، بر اساس شناختی که از آنها داشت، انتخاب شدند. بعد از انجام 15 مصاحبه نیمه ساختاریافته و عمیق گردآوری دادهها به اشباع نظری رسید. یافتهها نشان داد که معنای مکان تربیت معلم برای دانشجومعلمان فراتر از یک فضای فیزیکی است و شامل مفاهیم پیچیدهای همچون مختصات فیزیکی، شکلگیری هویت، معنای عاطفی و روانشناختی، معنای نمادین است. این مفاهیم نقش مهمی در شکلدهی به نگرشهای حرفهای و هویت معلمی دانشجومعلمان ایفا میکنند و بر انگیزههای شخصی و حرفهای آنها تأثیرگذار است. نتایج این تحقیق بیانگر این است که مکان تربیت معلم نه تنها محیطی برای یادگیری علمی است، بلکه بهعنوان بستری اجتماعی و فرهنگی در شکلگیری هویت معلمی دانشجومعلمان عمل میکند.