طراحی الگوی عدالت آموزشی برای دوره دوم متوسطه با تأکید بر آزمون‌های سراسری سازمان سنجش کشور برای ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.71767/jinev.2024.1211576
چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی عدالت آموزشی برای دوره دوم متوسطه با تأکید بر آزمون‌های سراسری سازمان سنجش کشور برای ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و نتایج آن بر عایدی سازمان و ادبیات این حوزه اجرا شده است. این پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی محسوب می‌شود و با استفاده از نظریه­پردازی داده‌‎بنياد به‌صورت كيفي اجرا و نمونه‌گيري به روش نظري و با بهره‌مندي از روش‌هاي هدفمند(قضاوتي) و گلوله برفي(زنجيره‌اي)، كه بر مبناي آن مصاحبه با کارشناسان عالی، خبرگان و متخصص باتجربه آموزش و پرورش و اساتید متخصص در این زمینه كه در حوزة علمی و پژوهشی، تجربه و تخصص داشتند، تا زمان رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت. نتايج تحليل داده‌هاي به‌دست‌آمده طي فرايند كدگذاري‌های باز، محوري و انتخابي، به ايجاد نظريه داده‌‎بنياد در حوزه حوزة عدالت آموزشی منجر شد. عناصر مدل طراحي ‌شده از، شرايط علّي، زمينه‌اي و واسطه‌اي تشکیل شده است که پدیده محوری، پيامدها و راهبردهای اجراي خط‌مشي عمومي را نشان مي‌دهد. مدل طراحي‌شده در اين پژوهش شامل شرايط علّي(تصميم‌سازى عادلانه و بهره‌مندى از منابع)، شرایط زمينه­اي (بسترسازی توزیع منابع و پشتیبانی و حمایت‌های مسئولین)، عوامل مداخله‌گر (شرایط سازمانی تأثیرگذار و شرایط اجتماعی تأثیرگذار)، عناصر تشکیل ‌دهنده است که پدیدۀ محوری عدالت آموزشی، راهبردهای اجراي خط­مشي­ عمومي(راهبردهای آموزشی و آگاه‌سازی، راهبردهای ساختاری و تجهیزات، راهبردهای حمایتی و انگیزشی) و پيامدها(پیامدهای فردی، پیامدهای مدیریتی و پیامدهای اجتماعی) را نشان مي‎دهد. در نتیجه مسئولین مربوطه، می‌توانند از نتايج اين پژوهش، برای کارآمدی بیشتر عدالت آموزشی در آموزش و پرورش بهره‌برداري کنند. همچنین با توجه به شرایط موجود، عدالت آموزشی در جامعه، نیاز اساسی محسوب می‌شود. بر اساس نتایج بدست آمده در راستای عدالت آموزشی با عناوین کیفیت آموزش، استفاده از دبیران مجرب و متخصص در مناطق محروم با طرح‌های تشویقی، توجه به زیرساخت‌ها و امکانات آموزشی و استفاده از فناوری‌های نوین آموزشی، حمایتی و انگیزشی و تأمین منابع مالی، توزیع عادلانه منابع آموزشی بین مناطق محروم، اصلاح نظام سنجش و پذیرش دانشگاه‌ها باید مورد توجه ویژه مسئولین و خط‌مشي‌گذاران وزارت علوم و تحقیقات و وزارت آموزش و پرورش قرار گیرد تا در زمینه پیاده‌سازی عدالت آموزشی گام‌های اساسی برداشته شود. همچنین از نظر ادبیات و مبانی نظری نیز خلأ تئوریکی را غنی می‌‎کند.