فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر باهدف شناسایی مؤلفه‌های ارزشیابی سیناپتیک و ارائه پیشنهادهای کاربردی برای پیاده‌سازی آن در آموزش دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد داده‌بنیاد، به جمع‌آوری و تحلیل داده‌های کیفی از طریق تحلیل اسناد، تشکیل دو گروه کانونی 6 تا 8 نفره و مصاحبه با 24 نفر از خبرگان و مطلعین حوزه تعلیم و تربیت پرداخت. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار مکس‌کیودا (2022) انجام شد. نتایج نشان داد که نارسایی‌های ارزشیابی سنتی (مانند محدودیت در سنجش تفکر انتقادی، تأکید بر حافظه و عدم بازخورد سازنده) به همراه کمبود دانش معلمان و مقاومت در برابر تغییر، به‌عنوان شرایط علّی، نیاز به ارزشیابی سیناپتیک را زمینه‌ساز می‌شوند. عوامل مداخله‌گر شامل مقاومت در برابر تغییر (از سوی معلمان و دانش‌آموزان)، فشار برنامه درسی، کمبود زمان، منابع و فناوری، عدم‌حمایت مدیران و نگرش منفی والدین، پیاده‌سازی این رویکرد را با چالش مواجه می‌سازند. در مقابل، بستر و زمینه مناسب شامل فرهنگ‌سازمانی مشارکتی مدرسه، جو عاطفی مثبت کلاس درس، حمایت سازمانی، ویژگی‌های فردی معلمان و مشارکت فعال دانش‌آموزان و والدین، پیاده‌سازی را تسهیل می‌کند. راهبردهای کلیدی برای غلبه بر موانع و تسهیل پیاده‌سازی، شامل آموزش و توانمندسازی معلمان، بازنگری در سیاست‌ها و مقررات آموزشی، تأمین منابع و زیرساخت‌ها، فرهنگ‌سازی و جلب مشارکت ذینفعان، طراحی ابزارهای متنوع و ارائه بازخورد سازنده و پایش و ارزشیابی مستمر است. پیاده‌سازی موفق ارزشیابی سیناپتیک به پیامدهای مثبت متعددی نظیر یادگیری عمیق‌تر، بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش انگیزه و تقویت مهارت‌های قرن بیست و یکم منجر می‌شود، اگرچه اجرای نادرست می‌تواند پیامدهای منفی مانند افزایش استرس را در پی داشته باشد.