فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی-تحلیلی و با هدف واکاوی مفهوم خودتنظیمی یادگیری و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در میان ۱۵ دانش‌آموز مقطع ابتدایی (۸ تا ۱۲ سال، پایه‌های دوم تا ششم) شهر یزد انجام شد. هدف این مطالعه، دستیابی به درکی عمیق از ادراکات این گروه سنی در یک بافت فرهنگی جمع‌گرا و نظام آموزشی معلم‌محور بود که در آن چالش‌های محیطی، توسعه مهارت‌های خودتنظیمی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق (۳۰ تا 50 دقیقه) با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری جمع‌آوری گردید. جهت اطمینان از اعتبار پژوهش از بازبینی توسط مشارکت‌کنندگان و تحلیل چندپژوهشگری استفاده شد و پایایی از طریق بازکدگذاری ۳۰ درصد داده‌ها (کاپا > ۰.۸۵) احراز گردید. تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون جهت‌دار (براون و کلارک، 2006) در نرم‌افزار اطلس تی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان، خودتنظیمی یادگیری را به صورت عملیاتی و ملموس (مدیریت مستقل تکالیف و زمان) و با تمرکز بر جنبه‌های عاطفی درک می‌کنند. تحلیل محتوا منجر به شناسایی ۶ مضمون اصلی گردید: هیجانات و احساسات، انگیزش و هدف‌گذاری، مدیریت زمان و برنامه‌ریزی، چالش‌ها و موانع (مانند کلاس‌های پرجمعیت)، تأثیر محیط و خانواده، و راهبردهای خودتنظیمی. نتایج نشان داد که اگرچه مؤلفه‌های خودتنظیمی با مدل‌های نظری جهانی (مانند زیمرمن) همخوانی دارد، اما در بافت مورد مطالعه، عواملی نظیر انگیزش بیرونی قوی، وابستگی به منابع سنتی و چالش‌های ساختاری محیطی، نقش برجسته‌ای در محدود کردن استقلال یادگیرنده دارند. این یافته‌ها ضرورت طراحی مداخلات آموزشی بومی‌سازی شده برای تقویت مدیریت هیجانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی در سنین پایین را برجسته می‌سازد.