واکاوی عوامل مؤثر بر آموزش و پرورش چندفرهنگی در نظام تربیتی ایران

نویسندگان

1 حسن احمدی، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.71767/jinev.2024.1231416
چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی عوامل مؤثر بر آموزش و پرورش چندفرهنگی در نظام تربیتی ایران بود که به روش پژوهش کیفی پدیدارشناسی انجام شده‌است. جامعه آماری پژوهش حاضر را گروهی از معلمان و اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان تشکیل دادند که از طریق روش نمونه­گیری هدفمند 15 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. جهت گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد. روایی یافته‌های پژوهش با استفاده از روش‌های بازبینیِ خودِ اعضا، بررسی همکار، مشارکتی بودن پژوهش تضمین شد. همچنین به‌ منظور سنجش پایایی کدگذاری‌های انجام‌شده، از روش‌های پایایی باز آزمون و توافق درون موضوعی استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار  MAXQDA 2020 استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر آموزش و پرورش چندفرهنگی در نظام تربیتی ایران شامل عوامل اقتصادی (بودجه فرهنگی مدارس و امکانات آموزشی، فاصله طبقاتی و فرهنگی بین دانش‌آموزان، کمبود منابع آموزشی در مناطق محروم)؛ عوامل فرهنگی و اجتماعی (تنوع قومی، زبانی و مذهبی،  باورها و ارزش‌های فرهنگی بومی، رسانه‌ها و فضای مجازی، نگرش جامعه به تفاوت فرهنگی)؛  عوامل فلسفی و ارزشی (فلسفه تربیت اسلامی ـ ایرانی، درک فلسفی از هویت و تفاوت، نگرش معلمان و مدیران نسبت به تفاوت فرهنگی، هدف تربیت در اسناد بالادستی)؛ عوامل آموزشی و برنامه‌درسی (محتوای کتاب‌های درسی، زبان آموزش، روش‌های تدریس معلمان، کارورزی و تربیت معلم چندفرهنگی)؛ عوامل سیاسی و مدیریتی (سیاست‌های متمرکز آموزشی، نظام گزینش و استخدام معلمان، بودجه و امکانات نابرابر)؛ عوامل روان‌شناختی و ارتباطی (پیش‌داوری فرهنگی، هویت چندگانه دانش‌آموزان، مهارت‌های بین‌فرهنگی معلمان، تجربه زیسته دانش‌آموزان در مدرسه)؛ عوامل زبانی و ارتباطی (زبان مادری دانش‌آموزان و زبان رسمی آموزش، سیاست‌های تک‌زبانی یا چندزبانه در نظام آموزشی، ضعف در تولید منابع آموزشی دوزبانه، نگاه فرهنگی به زبان به‌جای نگاه صرفاً ابزاری) می­باشد.