موافقت‌نامه‌های دوجانبۀ منع تحویل در بستر کنوانسیون حقوق معاهدات و ‏اساسنامۀ دیوان کیفری بین‌المللی

نویسندگان

1 دانش ‏آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق بین ‏الملل، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق محیط زیست، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2024.367222.3423
چکیده

به‌منظور کسب اطمینان از عدم اجرای مؤثر صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی نسبت به اتباع آمریکایی، دولت ایالات متحده با دولت‌های عضو و غیرعضو دیوان توافقاتی موسوم به «موافقت‌نامه‌های دوجانبۀ منع تحویل» به امضا رسانده است. به موجب نوع غالب این موافقت‌نامه‌ها، هر دولت متعهد می‌شود که در قبال درخواست دیوان مبنی بر تحویل متهمان، اتباع طرف دیگر توافق را به دیوان تحویل ندهد، مگر با رضایت صریح متعهدله. آمریکا انعقاد این موافقت‌نامه‌ها را به‌طور مشخص در چارچوب و به اعتبار مادۀ (2)98 اساسنامۀ رم توجیه و تجویز می‌کند. در مقابل، در بسیاری از تألیفات حقوقی استدلال می‌شود که اساساً این توافقات وفق قواعد کنوانسیون حقوق معاهدات بی‌اعتبارند و با مقررات اساسنامۀ رم و به‌خصوص با مادۀ (2)98 ناسازگار. در پژوهش حاضر که صحت‌سنجی اظهارات مذکور محل پرسش است، تلاش شده است تا علاوه بر ارزیابی ‌اعتبار موافقت‌نامه‌های مذکور، میزان انطباق آنها با مقررات اساسنامۀ رم، بررسی شود. با ارائۀ تحلیل جامع حقوقی، در این مقاله مستدلاً و مستنداً بحث شده است که با اینکه موافقت‌نامه‌های منع تحویل طبق حقوق بین‌الملل معتبرند، ولی به‌طور کامل منطبق با اساسنامۀ دیوان نیستند.