فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: با توجه به نبود ایستگاه‌های رسوب‌سنجی در اکثر حوضه‌های آبخیز کشور و عدم کفایت داده‌ها، مدل‌های تجربی مانند ابزارهای مناسبی برای تخمین رسوبدهی آبخیزها می‌باشند. از آن جا که این مدل‌ها در خارج از ایران طراحی شده، لازم است که کارآیی آن‌ها در کشور بررسی شود. مطالعات پراکنده‌ای در خصوص برآورد فرسایش و رسوب با استفاده از این مدل‌ها در ایران صورت گرفته و اکثر این مطالعات به واسطه فقدان داده‌های رسوب مشاهداتی، ارزیابی مناسبی از این مدل‌ها به دست نمی‌دهند. لذا برای توسعه این مدل‌ها استفاده از داده‌های اندازه‌گیری شده، ضروری است. روش بررسی: در این تحقیق، چهار بند خاکی کوچک در حوضه سد کارده و پنج زیرحوضه دارای حوضچه جمع‌آوری رواناب و رسوب در حوضه سنگانه کلات انتخاب شد. مقدار رسوب ته نشین شده در مخازن سدها با استفاده از نقشه‌برداری به دست آمد. وزن مخصوص ظاهری رسوب با عملیات صحرایی تعیین و حجم رسوب‌ها با در نظر گرفتن سال‌های رسوب‌گیری به وزن تبدیل شد. در زیرحوضه‌های سنگانه نیز پس از هر بارندگی میزان هدررفت خاک اندازه‌گیری شد. در نهایت مقدار رسوب توسط مدل‌های EPM و FSM تخمین زده شد و با مقادیر مشاهده‌ای مقایسه شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد با توجه به اختلاف زیاد مقادیر برآوردی مدل FSM و رسوب مشاهده‌ای، ضرایب مدل برای حوضه‌های مورد مطالعه نیاز به اصلاح دارد. در نهایت مقادیر ضریب کارایی نش-ساتکلیف برای مدل EPM و FSM به‌ترتیب 66/0 و 65/0 به‌دست آمد. بحث و نتیجه‌گیری: نتایج حاصل دلالت بر کارایی مدل‌های مذکور در برآورد رسوب حوضه‌های آبخیز کوچک مورد مطالعه دارد.