فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور و رشد روزافزون بازیگران غیردولتی و به‌تبع آن افزایش مخاصمات مسلحانة غیر بین‌المللی در چند دهة اخیر، بحث مشروعیت بازداشت نیروهای نظامی و غیرنظامیان توسط گروه‌های مذکور را مطرح کرده است. در این پژوهش سعی نویسندگان بر آن است تا با استفاده از شیوة توصیفی- تحلیلی به بررسی موضوعِ امکان و اجازة بازداشت توسط گروه‌های مسلح غیردولتی با استناد به حقوق معاهده‌ای، عرفی و دیگر اصول حقوقی بپردازند. نتیجة بررسی‌ها حاکی از آن است که حقوق بین‌الملل بشردوستانه در این خصوص موضع صریحی اتخاذ نکرده و ارزیابی مشروعیت بازداشت موقت توسط گروه‌های مسلح غیردولتی را تابع قوانین داخلی دولت‌ها ساخته است. این رویکرد، نشأت‌گرفته از دیدگاه سنتی دولت‌ها در زمینۀ عدم شناسایی رسمی این نهادهای غیردولتی در جامعة بین‌المللی بوده است. در این زمینه طبق مفاد مادة 3 مشترک کنوانسیون‌های 1949 ژنو و پروتکل دوم الحاقی 1977 و یاری جستن از قواعد عرفی حقوق بین‌المللی بشردوستانه، مشروعیت ضمنی بازداشت توسط گروه‌های مسلح غیردولتی به‌ویژه با تأکید بر دلایل و ضرورت‌های امنیتی، اصل برابری طرفین مخاصمه، کسب منفعت نظامی و سایر رویکردها توجیه‌پذیر است. بی‌گمان قاعده‌مند شدن بازداشت در حوزة مخاصمات مسلحانة غیربین‌المللی، امکان حمایت بشردوستانه از بازداشت‌شدگان این نوع مخاصمات را میسر می‌سازد.