راهکارهای حمایت از حق دسترسی همگانی به دارو در مقابل حقوق مخترع داروهای دانش بنیان، با مطالعه موردی واکسن کرونا
نویسندگان
1 گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، ایران
2 گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی
3 عضو هیات علمی گروه حقوق خصوصی پژوهشکده حقوق شهردانش
doi
چکیده
درشرایط بحرانی شیوع بیماریهای واگیر مانند ویروس کووید۱۹، نقش مهمواساسی داروها، حیاتبشر را تحتتأثیر قرارمیدهند. بعد از شیوع ویروس کرونا در سراسر جهان، کشورهای کمتر توسعهیافته و یا درحالتوسعه با مشکل کمبود و اساساً نبود واکسن کرونا مواجه شدند؛ البته پیشرفت در حوزه اختراعاتدارویی، منافع بشری بسیاری نیز درپی دارد؛ اما حمایت بدون درنظرگرفتن ملاحظات این اختراعات در تعارض با حقبرسلامت افراد، به عنوان یک حق بنیادین بشری است؛ بنابراین مهمترین چالش مالکیتفکری در نظامهای حقوقی، تعارضات موجود در حمایت از حقوق مالکیتفکری ناشی از اختراعات دارویی و حقبرسلامت در جوامع بشری است. در این پژوهش برآنیم تا به این سوالها پاسخ دهیم که بهطور کلی آیا حقوق مالکیت فکری میتواند حقبرسلامت و دسترسی عموم مردم را به دارو در شرایط بحرانی محدود یا ممنوع نماید؟ آیا مجوز اجباری بهرهبرداری و قراردادهای ائتلافی میتواند دسترسی به داروها را تسهیل ببخشد؟ شرکتهای دانشبنیان چه اندازه در این زمینه از نظر حقوقی میتوانند تأثیرگذار باشند؟ هدف از این مقاله بررسی چگونگی همکاری همگانی دولتها براساس اصل حسننیت و تلاش برای رسیدن به حقوق بنیادین بشر یعنی حقبرحیات و حقبرلامت میباشد. نتیجه حاصل از این مقاله آناست که باتوجه به قوانین حقوق مالکیتفکری و حقبرسلامت و ایجاد تعادل بین این دو مهم، به کمک راهکارهای مناسب مانند قیمتگذاری ترجیحی و متفاوت برای داروهایگران، قراردادهای ائتلافی و لیسانس اجباری مجوز بهرهبرداری از اختراعات دارویی، میتوان در صورت ممانعت دارندگان حق اختراع و همچنین تأثیر بهرهوری دانشدارویی در شرکتهای دانشبنیان که موجب کشف راهبرد این شرکتها در مواجهه با پیامدهای کرونا میشود، مقابله کرد.
