تحقق ضرر، شرط جریان و حاکمیت قاعده لاضرر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرا ن

2 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.(استاد مشاور)

doi
چکیده

چکیده در اعتبار قاعده آمره لا ضرر در بین فقها تردیدی وجود ندارد و در حاکمیت و تقدم آن بر ادله اولیه اجماع شده است. همچنین در اینکه لسان قاعده لا ضرر «نفی حکم است» و اثبات حکم نمی کند قول مشهور فقهاست در نتیجه با تمسک به لا ضرر صرفاً الزامات شرعی و لزوم عقود برداشته می شود و اثبات حکم جدید ایجابی از توان قاعده خارج است. با این وصف در آراء دادگاهها حکم به جبران ضرر با استناد به قاعده لاضرر به چشم میخورد در حالی که پس از حاکمیت لاضرر و برداشتن حکم، لزوم جبران خسارت با استفاده از قواعد اتلاف و تسبیب یا ضمان ید مورد حکم قرار میگیرد در کنار این قضیه گاهی در دعاوی پیشگیرانه در در افواه و حتی در مجامع حقوقی برای جلوگیری از وقایع اتفاقی مانند ریزش احتمالی بناهای مجاور در هنگام گودبرداری قاعده لاضرر مطرح و مورد تمسک قرار میگیرد.بالحاظ ضررهی حتمی الوقوع و اقدامات و اعمالی که نوعا این ضررها را به دنبال دارند می توات با تمسک به ملاک اعتبار قاعده حکم آن را جاری ساخت البته با تأمین مابه ازای خسارات احتمالی به طرف مقابل.