مطالعه و بررسی اسطورۀ گیاه و درخت در سه اثر حماسی «شاهنامه»، «انهاید» و «رامایانا»
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
در بلندای فرهنگ و تمدن بشر، گیاهان و روییدنیها از بنیادیترین عناصر بسیار مهم حیات آدمی به شمار آمدهاند که به نوعی اساطیر دلکش آن به آموزهها و تجربیات انسان پیشاتاریخی بازمیگردد. این عناصر چنان در اعماق ذهن بشر جای گرفته که اقوام مختلف برای برخی از آنها، مفاهیم مقدس و ایزدی و نیز نیروی خاصی قائل بودهاند که بدان «نیروی ماورایی» هم میگویند. در این جستار که مبتنی بر شیوة توصیفی-تحلیلی است تلاش شده، باور گیاهتباری بشر، قداست نبات، دگردیسیهای گیاهی و انسانی و... در سه حماسة سترگ شاهنامه، رامایانا و انهاید واکاوی گردد. اینکه گسترة خویشکاری نباتات علاوه بر مشارکت در چرخة آفرینش از اهمیت، تقدس، روح معنوی و پویایی برخوردار است، ماحصل بررسی این جستار میباشد با این پندار که باورمندی مشترک این سه حماسه، درواقع انعکاسی از ناخودآگاه جمعی است که به نوعی در بطن متون مزبور رسوخ یافته است. با بررسی اسطورة باروری، مرگ و نوزایی نباتات، میتوان دریافت که میان اقوام مختلف با یکدیگر پیوندی وجود دارد که خود راهی است برای فهم خداشناسی و خرد جمعی. این انگاره در آثار حماسی این سه قوم، تفسیر ناخودآگاه جمعی انسان با هر بُعد زمانی، مکانی و فرهنگی است که نشأتگرفته از پویایی و پاکی روح آنهاست.