فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتاب «تمهیدالقواعد» ابن‌ترکه، شرحی است بر رساله «قواعد التوحید» اثر ابوحامد محمد اصفهانی (جدّ شارح) که از جمله متون بنیادین عرفان نظری به شمار می‌رود و قرن‌ها در حوزه‌های علمی تدریس شده است. این پژوهش با تمرکز بر جنبه‌های آموزشی و روش‌شناختی این اثر، به بررسی شیوه‌های تدریس و تفهیم مباحث پیچیده عرفانی می‌پردازد. مهم‌ترین یافته‌ها نشان می‌دهند که ابن‌ترکه با تلفیق روش‌شناختیِ برهان (عقل) و شهود (کشف)، پلی میان فلسفه و عرفان ایجاد کرده و مفاهیم بلند عرفانی را در قالب استدلال‌های منطقی قابل فهم نموده است. همچنین، وی از ابزارهای آموزشی گوناگونی مانند ارجاعات فرامتنی و درون‌متنی، به‌کارگیری آیات قرآن، اشعار عرفانی و شرح غیرمزجی بهره برده است. ساختار منطقی در ارائه مطالب، مدیریت ایجاز و اطناب، دفع نظام‌مند شبهات و رعایت ملاحظات اخلاقی و انصاف علمی از دیگر ویژگی‌های برجسته این شرح است که آن را به یک متن آموزشی ممتاز تبدیل کرده است. این اثر را می‌توان نمونه‌ای موفق از تلفیق عمق محتوایی با روش‌مندی آموزشی در سنت عرفانی اسلامی دانست.