اخلاق کارگزار در حکمرانی علوی از منظر امام علی(ع): تحلیل محتوای مولفه های مدیریت اخلاق محور براساس نهجالبلاغه
نویسندگان
1 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامي، ارومیه، ايران
3 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
چکیده
اخلاق کارگزار در اندیشه امام علی(ع) بر بنیاد توحید، عدالت، امانتداری، مسئولیتپذیری و خدمت به مردم استوار است و جایگاهی محوری در نظام حکمرانی علوی دارد. در منظومه مدیریت امام علی(ع)، کارگزار نه صاحب امتیاز و حاکم بر مردم، بلکه امانتدار جامعه و مسئول تحقق عدالت الهی و صیانت از حقوق عمومی است؛ ازاینرو معیار اصلی کارآمدی او نه قدرت و مهارت اداری، بلکه التزام به اخلاق، تقوا و رعایت مصالح مردم است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–تفسیری و با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای کیفی در نهجالبلاغه، به استخراج و تبیین مؤلفههای مدیریت اخلاقمحور در حکمرانی علوی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که اصولی همچون عدالتمحوری، پاسخگویی، رعایت حقوق شهروندان، شفافیت، تواضع، سادهزیستی، مشارکتجویی، نظارت مستمر بر عملکرد کارگزاران و مرزبندی سختگیرانه با فساد، از مهمترین بنیانهای اخلاق مدیریتی در اندیشه امام علی(ع) هستند. این مؤلفهها نهتنها بنیان مشروعیت و کارآمدی حکومت علوی را شکل میدهند، بلکه در مقایسه تطبیقی با الگوهای نوین مدیریت اخلاقی، همچون رهبری خدمتگزار، حکمرانی خوب، مدیریت مسئولانه و مدیریت ارزشمحور، از همپوشانی مفهومی و کارکردی قابلتوجهی برخوردارند. بر اساس این یافتهها، میتوان الگوی مدیریتی امام علی(ع) را بهعنوان یک چارچوب نظری بومی–اسلامی برای بازطراحی نظام حکمرانی اخلاقمحور در جوامع اسلامی و نیز بهعنوان منبع الهامبخش برای بازاندیشی در نظریههای مدرن مدیریت اخلاقی به کار گرفت. این پژوهش علاوه بر غنای نظری ادبیات حکمرانی علوی و اسلامی، در سطح کاربردی نیز ظرفیت ارائه شاخصها و معیارهایی برای ارزیابی اخلاقی کارگزاران و ارتقای سلامت اداری در نظامهای معاصر را فراهم میسازد.
