مدل پذیرش اینترنت اشیا در زنجیره تامین صنعت خودرو ایران: یک رویکرد داده بنیاد

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

4 گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه حضرت معصومه (س) ، قم، ایران

doi
10.71652/jmem.2025.1200321
چکیده

چکیده هدف: هدف این پژوهش، توسعه مدل بومی برای پذیرش اینترنت اشیاء در زنجیره تأمین صنعت خودرو ایران است. اهمیت موضوع در این است که چارچوب‌ها و مدل‌های متداول قادر به پوشش دادن ویژگی‌ها، موانع و اقتضائات خاص صنایع کشورهای در حال توسعه، به ویژه ایران، نیستند و بنابراین ارائه مدل بومی و جامع برای تسهیل فرآیند پذیرش این فناوری ضروری به نظر می‌رسد. روش‌شناسی پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام گرفته است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان صنعتی و دانشگاهی حوزه خودرو جمع‌آوری شد و تحلیل داده‌ها طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. برای ارتقای اعتبار یافته‌ها نیز از روش بازبینی اعضا و مقایسه مستمر استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که شرایط علّی شامل عوامل سازمانی، اجتماعی، مدیریتی، صنعتی و مالی نقش مؤثری در پذیرش اینترنت اشیا در این صنعت دارند. همچنین شرایط زمینه‌ای مانند بلوغ شرکای زنجیره، زیرساخت‌های فناوری و قابلیت‌های زنجیره تأمین، به عنوان عوامل تسهیل‌گر یا بازدارنده عمل می‌کنند. عوامل فرهنگی، امنیتی، فنی و مالی به عنوان شرایط مداخله‌گر شناخته شدند. بر اساس یافته‌ها، شفافیت اطلاعات، مشارکت و ارتقای فناوری به عنوان مقولات کلیدی در مدل نهایی استخراج شد و پیامدهای مثبت سازمانی، سیستمی، مالی و اجتماعی برای پذیرش موفقیت‌آمیز این فناوری شناسایی گردید. اصالت / ارزش‌افزوده علمی: نوآوری پژوهش حاضر در تمرکز بر بومی‌سازی مدل پذیرش اینترنت اشیاء در زنجیره تأمین صنعت خودرو ایران و شناسایی دقیق ابعاد و موانع خاص این حوزه است؛ نتایج ارائه‌شده می‌تواند راهنمای تصمیم‌گیرندگان و محققان برای تسهیل و تسریع پیاده‌سازی موفق این فناوری در صنعت خودرو باشد.