مدلسازی پراکنش ذرات معلق هوای شهر اصفهان با بهرهگیری از روشهای IDW و Cokriging
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست، گروه محیط زیست، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. * (مسوول مکاتبات)
2 استادیار علوم و مهندسی محیط زیست، گروه محیط زیست، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
3 دانشیار علوم و مهندسی محیط زیست، گروه محیط زیست، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.30495/jest.2022.50105.4963چکیده
زمینه و هدف: شهر اصفهان به دلیل شرایط جغرافیایی خاص، توپوگرافی و ازدیاد مواد آلاینده از آلودهترین شهرهای ایران محسوب میشود. صنایع، ترافیک، آلایندههای خانگی و تجاری از منابع عمدهی آلایندهی هوای شهر اصفهان به شمار میرود. از روشهای رایج برای پیشبینی و برآورد آلودگی هوا روشهای درونیابی است. هدف از انجام این مطالعه، بررسی الگوهای پراکنش و مدلسازی ذراتمعلق PM2.5 و PM10 هوای شهر اصفهان با استفاده از روشهای درون یابی IDW و Cokriging است. روش بررسی: در راستای این پژوهش، غلظت آلایندههای PM2.5 و PM10 در فصول زمستان و تابستان سال های 1396و1397 در 137 نقطه از محدودهی شهری به صورت مسیری خطی و بهوسیلهی دستگاه پرتابل اندازهگیری ذرات معلق آلودگی هوا (مدل CEM) اندازهگیری شد. نقشههای پهنهبندی برای هر آلاینده در دو فصل سرد و گرم در محیط Arc GIS 10.6 تهیه شد. بهمنظور فرآیند صحتسنجی 30% از دادهها به صورت تصادفی کنار گذاشته شد. همچنین مقادیر RMSE در هر دو روش درونیابی مذکور موردمقایسه قرار گرفت. یافتهها: نتایج بهدستآمده در مورد توزیع آلایندهها با منابع انتشار مهم ازجمله مناطق با ترافیک بالا و بعضی از مناطق نزدیک به مسیر رودخانهی زاینده رود مطابقت داشت. روش Cokriging از نظر مقادیر RMSE کمتر از روش IDW عملکرد بهتری داشت اگرچه در فرآیند صحتسنجی، بین برازش روش های IDW و Cokriging اختلاف چندانی مشاهده نشد. بحث و نتیجهگیری: در نقشههای پهنه بندی، نقاط داغ آلودگی (حداکثرغلظت) در مناطق مرکزی محدوده مطالعاتی مشاهده شد که سهم عمده ای از آن به تردد بسیار وسایل نقلیه در سطح شهر اختصاص دارد.