ارزیابی تاثیر اقدامات آبخیزداری بر پوشش گیاهی و میزان فرسایش و رسوب در حوزه آبخیز کاخک
نویسندگان
1 محقق بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.
2 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. *(مسوول مکاتبات)
3 استاد دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم، گروه زمین شناسی
doi
10.30495/jest.2022.27360.3642چکیده
زمینه و هدف: هدف از این تحقیق بررسی تاثیر اقدامات آبخیزداری بر پوشش گیاهی و میزان فرسایش و رسوب در پروژه آبخیزداری کاخک میباشد.روش بررسی: ابتدا ویژگیهای هر یک از عملیات آبخیزداری از مطالعات طرح اجرایی آبخیزداری منطقه استخراج و وضعیت پوششگیاهی و فرسایش و رسوب حوضه، قبل از اجرای عملیات آبخیزداری مشخص گردید. مشخصات سازههای اجرا شده از نظر موقعیت، تعداد، حجم، پایداری و رسوبگیری در عرصه بررسی شد. وضعیت استقرار پوششگیاهی و عملکرد عملیات بیولوژیک از طریق اندازهگیری درصد پوششگیاهی، میزان تولید، تعداد بوتهها و درختانزنده (درصد زندهمانی) در واحد سطح مورد بررسی قرار گرفت. میزان فرسایش حوضه بر اساس روش بکار گرفته شده در طرح مطالعاتی (MPSIAC) تعیین شد. در نهایت، شرایط کنونی حوضه (از نظر میزان فرسایش و پوشش گیاهی) با وضعیت گذشته حوضه آبخیز (مستخرج از طرح اجرایی آبخیزداری) مقایسه شد و کارایی پروژه آبخیزداری تعیین گردید.یافتهها: نتایج نشان داد که با اجرای طرح آبخیزداری، میانگین تاج پوشش گیاهی حوضه از 25 به 49 درصد و متوسط علوفهخشک قابلبهرهبرداری از 17 به 89 کیلوگرم در هکتار افزایش یافته است. میزان کارایی عملیات مکانیکی اجرا شده در حوضه حدود 76 درصد میباشد. مقدار فرسایش سالانه خاک از حدود20 تن در هکتار به حدود 10 تن در هکتار کاهش یافته است.بحث و نتیجهگیری: تجزیه و تحلیل اطلاعات نشان داد با گذشت 20 سال از انجام عملیات آبخیزداری در حوضهکاخک، وضعیت پوشش گیاهی حوضه بهبود قابلتوجهی یافته و فرسایش خاک حدود 50 درصد کاهش یافته است.