دلبستگی و احساس تنهایی: نقش واسطه ای طرحواره های سازش نایافته اولیه

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌ـ‌جنوب

2 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌ـ‌جنوب

doi
چکیده

هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه‌ای طرحواره‌های سازش‌نایافته در رابطهبین دلبستگی و احساس تنهایی در دختران نوجوان بود.روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود.به این منظور415دانش‌آموز دختر پایه نهم تا دوازدهم متوسطه در سال تحصیلی96-97با روش نمونه‌برداری دردسترس انتخاب شدند و به مقیاس احساس تنهایی یو.سی.ال.ای(نسخه سوم) (راسل،1996)، پرسشنامه دلبستگی تجربه‌های روابط نزدیک ـ ساختارهای رابطه(فدرندانبارک و ادیتیک،2014)و پرسشنامه طرحواره یانگ ـ نسخه کوتاه(یانگ و براون،1999)پاسخ دادند.داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل مسیر، تحلیل شد.نتایج نشان داد که الگوی نقش واسطه‌ای طرحواره‌های سازش‌نایافته اولیه در رابطه دلبستگی و احساس تنهایی با داده‌ها برازش مطلوب دارد.اثر مستقیم دلبستگی اجتنابی بر طرحواره‌های بریدگی و طرد، دیگر جهت‌مندی، گوش‌به‌زنگی بیش از حد و بازداری و محدودیت‌های مختل، مثبت معنادار است؛ اما اثر مستقیم دلبستگی اجتنابی بر طرحواره خودگردانی و عملکرد مختل، معنادار نیست.افزون بر آن، اثر مستقیم دلبستگی اضطرابی بر طرحواره‌های بریدگی و طرد، خودگردانی و عملکرد مختل دیگر جهت‌مندی و گوش‌به‌زنگی بیش از حد و بازداری، مثبت معنادار است؛ اما اثر مستقیم دلبستگی اضطرابی بر طرحواره محدودیت مختل، معنادار نیست.همچنین، اثر مستقیم دلبستگی اجتنابی و دلبستگی اضطرابی و طرحواره‌های بریدگی و طرد و گوش‌به‌زنگی بیش از حد بازداری بر احساس تنهایی، مثبت معنادار و اثر مستقیم طرحواره دیگر جهت‌مندی بر احساس تنهایی، منفی معنادار است؛ اما اثر مستقیم طرحواره‌های خودگردانی و عملکرد مختل و محدودیت‌های مختل بر احساس تنهایی، معنادار نیست.این یافته‌ها نشان می‌دهد که طرحواره‌های سازش‌نایافته اولیه بریدگی و طرد، گوش‌به‌زنگی بیش از حد بازداری و محدودیت مختل در رابطه دلبستگی و احساس تنهایی نقش واسطه‌ای دارند.