تحلیل جامعه شناختی تقدیرگرایی و نقش آن در توسعه (مطالعه موردی شهر ایلام)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد اقتصاد و توسعه دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30495/JISDS.2022.67331.11727
چکیده

تقدیرگرایی یعنی نیرویی بیرون از اراده‌‌ی فرد سرنوشت او را تغییر دهد و یا تعیین کند. این نیرو می‌‌تواند خواست و مشیت الهی باشد یا یک عامل اجتماعی مثل حکومت. توسعه در لغت به معنای رشد تدریجی، پیشرفته شدن، قدرتمند شدن و بزرگ شدن است. اینکه افراد تا چه میزان موفقیت یا عدم موفقیت خود را نتیجه‌‌ی کیفیت عملکرد خود می‌‌دانند، از مباحثی بود که در این تحقیق بدست آمد. هدف این مقاله ارائه‌‌ی تحلیلی جامعه شناختی از مقوله‌‌ی تقدیرگرایی و وضعیت آن در شهر ایلام و همچنین تحلیل نقش این باور در مقوله‌‌ی توسعه در استان است. روش تحقیق در این پژوهش بر مبنای رویکرد ترکیبی متوالی(کیفی- کمی) و از نوع گراندد تئوری یا نظریه بنیانی است. در بخش کیفی تعداد 25 نفر شهروندان شهر ایلام (بالای 15 سال)، در رده‌‌های شغلی مختلف و از هر دو جنس زن و مرد مشارکت کردند. گردآوری داده‌‌ها از طریق انجام مصاحبه‌‌های عمیق و نیمه ساختار یافته انجام گردید. مراحل کدگذاری داده‌‌های به دست آمده انجام و اعتباریابی با ارایه مقولات به داوران انجام شد. در بخش کمی حجم نمونه را با استفاده از فرمول کوکران در شهر دویست هزار نفری ایلام با سطح دقت 7% تعداد196 نفر تعیین گردید و داده‌‌های بدست آمده با یافته‌‌های روش کیفی تطبیق داده شد. یافته‌‌های تحقیق نشان داد دو نوع تقدیرگرایی مذهبی و اجتماعی در بین مردم شهر ایلام رواج دارد. تقدیرگرایی مذهبی در بین افراد مذهبی، میانسال و بالاتر و افراد با تحصیلات کمتر بیشتر رواج دارد و تقدیرگرایی اجتماعی بیشتر در بین افراد جوان در سن اشتغال رواج دارد و از موانع توسعه به شمار می‌‌آید.