تبیین گزارشگری مالی- مالیاتی متقلبانه شرکتها: رویکرد ترکیبی دادهکاوی کلاسیک، ANFIS و الگوریتمهای فراابتکاری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
4 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.22054/qjma.2021.59092.2234چکیده
شرکتها گاهی به تدوین گزارشهای مالی متقلبانه در راستای تقلب مالیاتی میپردازند. هدف این پژوهش، ترکیب ابزارهای دادهکاوی و هوش مصنوعی همراه با الگوریتمهای فراابتکاری جهت تبیین و بهینهسازی مدلی در شناسایی تقلب و فرار مالیاتی با بهکارگیری ظرفیت گزارشهای مالی است. نشانگرهای کیفی و کمی گزارشهای مالی 1056 سال- شرکت بورس اوراق بهادار تهران از 1385 تا 1398 در رویکرد کلاسیک بررسی و جهت تبیین مدل در سیستم استنتاج فازی–عصبی تطبیقی بهکارگرفته شد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در بهینهسازی با الگوریتم ژنتیک، الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات و الگوریتم تکامل تفاضلی، الگوریتم ازدحام ذرات، بهینهترین مدل را حاصل نموده و در بررسی با دادههای آزمایشی و آموزشی کاراترین الگوریتم است. نتایج حاکی از این است که بهکارگیری الگوریتمهای بهینهسازی مختلف در رویکرد دادهکاوی، سبب افزایش قدرت پیشبینی مدل شناسایی گزارشگری مالی- مالیاتی متقلبانه میگردد.