توسعه اجتماعی ناپایدار، شهر نامتوازن و کیفیت زندگی شهری (نگاهی تلفیقگرا و تطبیقی به کیفیت زندگی در شهر تهران)
نویسندگان
1 استاد جامعه شناسی،گروه علوم اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
doi
چکیده
کیفیت زندگی شهری، سازه و پیچیده، چندبعدی، محکم و تا حدود زیادی پایدار است که بر پایههای استوار توسعه پایدار و در شهری با توسعه متوازن بنا میشود. براساس ناسازگاری، تعارض و تنتاقض میان وضع مطلوب کیفیت زندگی شهری با وضع موجود آن در جامعه آماری پژوهش حاضر، بررسی جامعهشناختی با رویکرد تطبیقی، تلفیقگرا و بین رشتهای در برخی از مناطق شهر تهران به سامان آمد که بخشی از یافتههای آن در مقاله حاضر تدوین و گزارش میشود. پژوهش مزبور با بهرهمندی از روشهای آمیخته و با حمایت نظام نظری تلفیقی در قلمرو و دامنه شهری مناطق 10 و 17 شهرداری تهران، انجام یافت و در بخش کمی و پیمایش پژوهش با شیوه نمونهگیری G.power 400 واحد نمونه/ خانوار شهری انتخاب و با ابزار گردآوری پرسشنامه که براساس فرضهای پژوهشی برآمده از دل قوانین نظری ساخته شده که میزان روایی آن حدود 94 درصد آزمون آلفا کرنباخ برآورد گشته، سنجش شدند که نتیجه برخی از آنها در بخش تبیینی نوشتار حاضر، گزارش شده است. یافتههای تطبیقی و توصیفی حاصل از اجرای کیفی پژوهش نشان میدهد که محلههای دو منطقه مورد پژوهش دارای ویژهگیهای خاص، مشابهتها و بهویژه تفاوت و واریانسهای قابل توجه در دسترسیها به عدالت شهری هستند. فرهنگ فقر شهری، فقرفضا شهری، آسیبهای شهری گسترده در این مناطق محسوس و در عین حال متفاوت و متمایز است که در فرضیه آزمایی پژوهش، سهم قابلتوجه و تعینکنندهای هر کدام در تبیین میزان کیفیت زندگی شهری محلههای این مناطق آزمون شدند. در آزمون مدل نظری پژوهش میتوان تحلیل کرد که برساخت سازه کیفیت زندگی شهری محلههای مناطق 10 و 17 شهری شهرداری تهران از بستر علی فرهنگ فقر شهری با ضریب تاثیر 46 درصدی و زمینهای فقر فضای شهری با ضریب تاثیر 26 درصدی که زایش و بازتولید آسیبهای جدیدی به نام آسیبهای شهری (با ضریب تاثیر 14 درصدی) را موجب و از این مسیر کیفیت زندگی شهری را در کل حدود 85 درصد تعیین میکند، حاصل میگردد. بهعبارت دیگر عامل پیامدی سازه چندبعدی، پیچیده و پایدار ساختمان کیفیت زندگی شهری، ترجمان و بازنمایی زنجیرهی از عاملهای ناشی از توسعه ناپایدار کشور و توسعه نامتوازن شهر تهران است که در قالب یک مدل علی به آزمون کشیده شده است.