بازگشت به خانه: واکاوی پایداری مهاجرت بازگشتی متخصصان ایرانی بهرهمند از تسهیلات دولتی
نویسندگان
1 استادیار، گروه حکمرانی، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و تحقیغات و فناوری، تهران، ایران
doi
چکیده
تحرک مکانی داخلی و فرامرزی به ویژه در دو دهه اخیر گسترش چشمگیری یافته و مهاجرت به موضوعی مسئلهمند در ایران مبدل شده است. این پژوهش ضمن آسیب شناسی برنامههای حمایتی دولت ایران در بازگشت متخصصان درصدد شناسایی عوامل موثر بر بازگشت پایدار افراد به کشور است. در این پژوهش کیفی از تکنیک مردم نگاری استفاده شده و به منظور فهم نظام معنایی و پس زمینههای ادراکی متخصصان بازگشته به کشور روش جمع آوری دادهها ترکیبی از منابع اسنادی و کتابخانهای، 54 مصاحبههای نیمه ساختاریافته، مناظره و پانل خبرگان و کسب نظرات نهادهای دولتی و بخش خصوصی ذیربط میباشد. در این پژوهش با استفاده از بستر نظریات سرمایه اجتماعی، شبکه و ادغام مجدد تلاش شده است تا سیاستگذاری دولت ایران در خصوص بازگشت متخصصان مورد مداقه قرار گیرد. به نظر میرسد تمرکز بستههای حمایتی دولت بر افراد است و نهادسازی و شبکه سازی کمتر مورد توجه قرار دارد. از سوی دیگر توجه اصلی سیاستگذاری بازگشت بر حمایتهای اقتصادی است و سویههای اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی آن کمتر مورد توجه قرار دارد. این نکته باعث کاهش سرمایه اتصالی گروه هدف شده و بر پایداری بازگشت تاثیر مستقیم میگذارد چراکه در پایداری بازگشت متخصصان ایرانی به کشور اثربخشی، شبکههای اجتماعی امن، اعتماد اجتماعی و رضایتمندی اجتماعی سهم بالاتری از شاخصهای اقتصادی دارد.
