همسنجی تعهد به «توجه مقتضی» در حقوق بینالملل فضا و حقوق بینالملل دریاها
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بینالملل عمومی، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشآموختة کارشناسی ارشد روابط بینالملل، گروه روابط بینالملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jplsq.2024.360524.3328چکیده
حقوق بینالملل دولتها را مکلف کرده در فعالیتهای بینالمللی اعم از هوایی، فضایی و دریایی خود به حقوق و منافع یکدیگر توجه مقتضی داشته باشند. این تعهد که سابقة چندانی در حقوق بینالملل ندارد، نخستینبار در کنوانسیونهای بینالمللی مربوط به هوا، دریاها و فضا آمد. پس از گذشت نزدیک به هشتاد سال از پیدایش این مفهوم، نبود رویة دولتی و قضایی گسترده در عرصة بینالمللی سبب شده همچنان تفسیر آن با مشکلات و ابهاماتی همراه باشد. در این مقاله با تفسیر معاهدات مرتبط و مطالعة رویة قضایی موجود در پی نمایاندن دو معنا برای توجه مقتضی هستیم: 1. در نظر گرفتن یک امر بهعنوان یک معیار در تصمیمگیری و 2. ایجاد موازنه میان حقوق و منافع مشابه و همتراز دو یا چند دولت پیش از اقدام به فعالیت هنگام وجود اختیارات و صلاحیتهای متقارن. معنای دوم اهمیت بیشتری دارد و در رویة قضایی نیز کموبیش به آن پرداخته شده است. از توجه مقتضی تعهدات سلبی و ایجابی ناشی میشود که برخی در معاهدات در قالب تعهدات جداگانهای آمده است.
