چالش های معرفتی توسعه و نقش آن بر روند توسعه اجتماعی معاصر ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.

2 دکتری جامعه‌شناسی، استاد گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دکتری جامعه‌شناسی، استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.

4 گروه جامعه شناسی واحد تبریز

doi
چکیده

مبانی معرفتی و بنیان‌های فکری توسعه و چالش‌های ذهنی مربوط به آن، در هر عصری متناسب با اقتضائات اقلیمی و فرهنگی جوامع، نقش تعیین کننده‌ای در میزان و مسیر توسعه دارد. تحقیق حاضر با هدف شناسایی الگوهای ذهنی چالش‌های معرفتی توسعه و نقش آن بر روند توسعه اجتماعی معاصر ایران صورت گرفت. چارچوب فلسفی این پژوهش از نوع پارادایم تفسیری – اثبات‌گرایی با جهت‌گبری کاربردی و استراتژی ترکیبی روش کیو است. گردآوری نظرات با روش کیفی و کشف ذهنیت‌ها با رویکرد کمی با استفاده از تحلیل عاملی کیو صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش متخصصان برنامه‌ریزی استانی در استان آذربایجان شرقی بوده و نمونه آماری تعداد 30 نفر یه صورت هدفمند انتخاب گردید. پس از شناسایی فضای گفتمان موجود، تعداد ۶۶ عبارت استخراج گردید. پایایی این پژوهش با استفاده از روش آزمون - آزمون مجدد تعیین گردید. تحلیل داده ها با انجام تحلیل عاملی اکتشافی نوع کیو با استفاده از نرم افزار Spss انجام گرفت. بر اساس نتایج پژوهش، الگوهای ذهنی توسعه در 8 عامل (چالش) معرفتی؛ ضعف بینش و دانش توسعه، دیدگاه روان شناختی، نظام آموزشی ناکارآمد، شخصیت پرستی، ضعف فرایند نوسازی، تجددستیزی، ضعف مدیریتی، ضعف فرهنگ تولید، استخراج گردید. نام گذاری عامل ها با توجه به محتوای زیرعامل ها، بود.