فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اقتصاد رانتی در فرآیند تولید ایجاد مازاد غیرتولیدی، ناشی از فروش مواد خام نظیر نفت و گاز در اقتصاد ایران ایجاد میگردد. راﻧﺖ درآﻣﺪ ﻧﺎﺷﯽ از اﺷﺘﻐﺎل ﯾﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﯾﮏ ﺣﻖ ﻧﻬﺎدی اﺳﺖ ﺑﺪون آﻧﮑﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﺑﺮای درﯾﺎﻓﺖ اﯾﻦ درآﻣﺪ ﮐﻤﮑﯽ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﻪ ﮐﺴﺐ اﯾﻦ ﺣﻖ ﻧﻬﺎدی ﺗﺄﺛﯿﺮی ﺑﺮ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺪارد. ﺑﺎﯾﺪ اذﻋﺎن داﺷﺖ ﮐﻪ راﻧﺖ درآﻣﺪی ﺧﺎرج از ﻋﺮﺻﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﻣﻮﻟﺪ اﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ اﻣﮑﺎن ﺳﺮاﯾﺖ ﺑﻪ ﺣﻮزهﻫﺎی دﯾﮕﺮ را دارد. به منظور مقابله با چنین فرآیندی شناخت چیستی و چگونگی شکل گیری این رانت، نقش ذینفعان(افراد و نهادها)در ایجاد رانت گام نخست تلقی میگردد. روش تحقیق ترکیبی از رویکرد توصیفی – تحلیلی است و داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته و تحلیل‌های آماری گردآوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که وجود زمینه‌های نهادی رانت‌زا، دسترسی نامتقارن به اطلاعات، نفوذپذیری نظام تصمیم‌گیری و مداخله واسطه‌های اقتصادی، عوامل اصلی تشدید تغییر کاربری‌های غیرضروری هستند. نتایج حاکی از آن است که، رفتارهای رانت‌جویانه نقشی تعیین‌کننده در هدایت تصمیمات کاربری زمین دارند و پیامدهای فضایی قابل توجهی همچون گسترش پراکنده، تخریب اراضی کشاورزی و ایجاد نابرابری فضایی بر جای گذاشته‌اند. بر این اساس، تحقیق تأکید می‌کند که اصلاح ساختار حکمرانی زمین، ارتقای شفافیت نهادی و تقویت نظام نظارت، پیش‌نیاز کنترل تغییرات رانتی کاربری و حرکت به‌سوی توسعه پایدار شهری است .