نقش دانش بومی گیاهان دارویی در توسعه پایدار ایران از منظر جامعهشناسی محیط زیست
نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دکتری محیط زیست، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران
doi
چکیده
دانش بومی گیاهان بهعنوان بخشی از میراث دانشی و فرهنگی جوامع محلی، حاصل تعامل تاریخی انسان و طبیعت در بسترهای زیستاقلیمی گوناگون است. این دانش علاوه بر کارکردهای معیشتی، درمانی، کشاورزی و حفاظتی، نقش مهمی در تحقق توسعه پایدار، حفظ تنوع زیستی و تقویت تابآوری اجتماعی و اکولوژیکی دارد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و در چارچوب جامعهشناسی محیط زیست، جایگاه دانش بومی گیاهان در ایران و نسبت آن با ابعاد توسعه پایدار را بررسی میکند. چارچوب نظری تحقیق بر نظریه نوسازی بازاندیشانه، سرمایه اجتماعی و بومشناسی سیاسی استوار است. یافتهها نشان میدهد دانش بومی گیاهان علاوه بر مدیریت پایدار منابع طبیعی، از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، هویت فرهنگی و معیشت پایدار به ابعاد اجتماعی و اقتصادی توسعه پایدار نیز یاری میرساند. با این حال، فرایندهای نوسازی شتابزده، تمرکزگرایی سیاستگذاری و گسست نسلی به تضعیف انتقال این دانش انجامیده است. نتیجهگیری پژوهش حاکی از آن است که ادغام نظاممند دانش بومی در سیاستگذاری محیطزیستی، آموزش رسمی و برنامههای توسعه منطقهای میتواند به ارتقای تابآوری اجتماعی ـ اکولوژیکی و حرکت بهسوی توسعهای مشارکتی و عادلانه در ایران منجر شود.
