رابطه‌ کارآیی‌ تخصیص سرمایه‌ و استراتژی متنوع‌سازی از منظر کنترل داخلی‌

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

2 استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم, ایران

3 کارشناسی ارشد حسابداری، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
https://doi.org/10.82297/jma.2025.1127730
چکیده

متنوع‌سازی‌ شکلی‌ از استراتژی‌ شرکتی‌ برای‌ شرکت‌هاست‌ که‌ برخی‌ از مدیران‌ برای‌ بهبود عملکرد شرکت‌شان‌ از آن‌ استفاده‌ می‌کنند. بسیاری‌ از مطالعات‌ در زمینه‌ استراتژی‌ سازمانی‌ و مالی‌ رفتاری‌ نشان‌ داده‌اند که‌ انگیزه‌ متنوع‌سازی‌ از محیط‌های‌ داخلی‌ و خارجی‌ پیش‌ روی‌ شرکت‌ها نشات‌ می‌گیرد. برای‌ ایجاد اقتصاد منطقه‌ای‌، بنگاه‌ها سعی‌ می‌کنند وارد صنایع‌ مرتبط‌ شوند که‌ تلاشی‌ کم‌هزینه‌ است‌. این‌ مطالعه‌ به‌ بررسی‌ رابطه‌ بین‌ کارآیی‌ تخصیص‌ سرمایه‌ و استراتژی‌ متنوع‌سازی‌ از منظر کنترل‌ داخلی‌ می‌پردازد. روش‌ این‌ پژوهش‌ از نظر محتوا و ماهیت‌ از نوع‌ همبستگی‌ است‌. از داده‌های‌ شرکت‌های‌ بورس‌ اوراق بهادار از سال‌ ١٣٩١ تا ١٤٠٠، که‌ به‌ صورت‌ پنل‌ دیتا تهیه‌ شده‌اند؛ و از رگرسیون‌ مربعات‌ معمولی‌ با اثرات‌ سال‌ و صنعت‌ برای‌ آزمون‌ فرضیه‌ها استفاده‌ شده‌است‌. این‌ مطالعه‌ کمی‌، توصیفی‌، تجربی‌، و کتابخانه‌ای‌ و میدانی‌ است‌. نتایج‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ داده‌ها نشان‌ داد کیفیت‌ کنترل‌ داخلی‌ تاثیر مثبت‌ بر کارآیی‌ تخصیص‌ سرمایه‌ دارد؛ و کارآیی‌ تخصیص‌ سرمایه‌ تاثیر منفی‌ برای‌ اجرای‌ متنوع‌سازی‌ دارد. همچنین‌ کنترل‌ داخلی‌ ضعیف‌ تاثیر مثبت‌ و معناداری‌ بر اجرای‌ متنوع‌سازی‌ دارد؛ و هنگامی‌ که‌ سطح‌ جریان‌ نقدی‌ آزاد بالا باشد، اثر همگرایی‌ منافع‌ مدیریت‌، امکان‌ اجرای‌ متنوع‌سازی‌ را افزایش‌ می‌دهد. این‌ مطالعه‌ نکاتی‌ را برای‌ تحلیل‌ عمیق‌ رابطه‌ بین‌ کارآیی‌ تخصیص‌ سرمایه‌، سطح‌ جریان‌ نقدی‌ آزاد، حاکمیت‌ کنترل‌ داخلی‌ و استراتژی‌ متنوع‌ سازی‌ در اقتصاد تحت‌ تحریم‌ ایران‌ ارائه‌ می‌کند