انگیزههای عارفان برای نگارش
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
چکیده
این پژوهش، ناظر بر این نکته تاریخی که عارفان صاحب قلم به اقتضای زمانه خود و در برابر رقیبان متشرع، درصدد اثبات این مدعا برآمدهاند که معارف صوفیه با مفاد کتاب و سنت، پیوندی راستین داشته است، با بررسی بیش از بیست اثر عرفانی نشان میدهد که در بسیاری موارد، ترکیبی از دو نوع انگیزه فردی (از قبیل گونهای الهام، ذکر یار، اجابت حضرت رسول، نذر و الزام خویش، حفظ نام و یادگاری، جلب شفاعت نیکان و...) و اجتماعی (از قبیل هدایت ورزی، نگرانی از زوال این معرفت، اتمام حجت بر بطالان، تقویت دل نوسالکان، مقابله با مدعیان عرفان، اصرار مریدان، عدم فهم کتب تازی و...)، مؤلفان عارف را به نگارش واداشته است. سنت رایج در میان عارفان، این بوده است که اصرار مریدان زمینههای لازم را برای قرار گرفتن در موقعیت الهام و دریافت اشارات ربانی، فراهم میآورده است.