مسئولیت بینالمللی دولتها در قبال اَعمال گروههای غیردولتی از طریق انتقال تسلیحات با توجه به معاهدة تجارت اسلحه
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق عمومی و بینالملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 استادیار گروه حقوق عمومی و بینالملل، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 داشجوی دکتری حقوق بینالملل عمومی، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2023.359896.3325چکیده
انتقال سلاح یکی از موضوعات مهم برای جامعة بینالمللی است، چراکه انتقال کنترلنشده به وقوع درگیریهای مسلحانه و ناامنی منجر میشود. ازاینرو معاهدة تجارت اسلحه (2013) بهطور خاص شرایط انتقال بینالمللی تسلیحات متعارف را تنظیم کرده و تعهداتی بر دولت منتقلکننده تحمیل میکند، اما بیتوجهی به مسئلة انتقال سلاح به گروههای غیردولتی یکی از نقدهای وارده است، زیرا تسلیحات منتقلشده در اغلب موارد برای نقض شدید حقوق بشر و حقوق بشردوستانه استفاده میشود. بنابراین تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی درصدد پاسخگویی به این پرسش است که دولتها در قبال اعمال گروههای غیردولتی با انتقال سلاح چه مسئولیتی مییابند؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که دولتها مجاز به هرگونه انتقال سلاح تحت پوشش معاهدة تجارت اسلحه نیستند، درصورتیکه ناقض تعهداتشان در منشور یا توافقنامههای بینالمللی باشد یا اگر بدانند که از این سلاحها در ارتکاب جنایات بینالمللی یا اعمال تروریستی استفاده میشود. در نتیجه دولتی که از وقوع عمل متخلفانة بینالمللی آگاهی داشته باشد و با انتقال سلاح در ارتکاب یا تسهیل آن، کمک یا مساعدت کند، تعهداتش مبنی بر پیشگیری از جرائم بینالمللی را نقض میکند و موجبات مسئولیت بینالمللی برای آن دولت بهعنوان معاون یا مساعدتکننده فراهم میشود که در این صورت آثاری از جمله جبران خسارت بههمراه دارد.
