نقشه راه کاربرد تکنولوژی هستهای در محیطزیست
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده کاربرد پرتوها، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران، تهران، ایران.
2 دکتری مهندسی هستهای، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)
doi
10.30495/jest.2022.64741.5582چکیده
زمینه و هدف: امروزه، استفاده از دستگاههای پیشرفته تصفیه آلایندههای محیطی مبتنی بر تکنولوژی هسته ای در فرآیندهایی که با تولید آلایندههای گازی و مایع و جامد همراه است، شدیداً توصیه میشود. تکنولوژی هسته ای، پیشرفته، پیچیده و در مرحله رشد است و نیاز به سرمایهگذاری بالا، نیروهای با تخصص بالا و همکاری و هماهنگی سلسلهای از پروژهها دارد، لذا تدوین استراتژی و برنامهریزی برای توسعه کاربرد تکنولوژی هستهای در محیطزیست، ضروری است. هدف از این پژوهش پشتیبانی از برنامه ریزی راهبردی و بلندمدت تکنولوژی هستهای در حوزه محیطزیست با تهیه و تدوین نقشه راه است، تا تکنولوژیهای کلیدی و روشهای دستیابی به آنها شناسایی شوند. روش بررسی: در این مقاله جهت تدوین نقشه راه کاربرد تکنولوژی هستهای در محیطزیست، ابتدا با مرور پژوهشی در زمینهی کاربردهای تکنولوژی هستهای در محیطزیست، پتانسیلهای بالقوه و تکنولوژیهای کلیدی در این زمینه شناسایی شد. سپس با اجرای گامهای فرایندی از طریق بررسی مقالات و متون علمی، بازار شناسایی شد و سپس انواع محصولات تعیین شدند. بازه زمانی تحقیق بین سال های 1399-1400 می باشد. یافتهها: مهمترین بازار سیستمهای تصفیه بر پایه تکنولوژی هستهای نیروگاه ها، صنایع بزرگ شیمیایی و پتروشیمی و صنایع پسماند هستند. تأسیسات آلاینده زدایی گازها، تصفیهخانه لجن و فاضلاب و تأسیسات رفع آلودگی پسماندهای صنعتی در دسته محصولات طبقهبندی می شوند. مطابق نقشه راه، دستیابی به تکنولوژی شتابدهندهها و سامانههای پرتودهی گاما از طریق انتقال تکنولوژی و خرید تجهیزات و نیز مشارکت و انتقال تجارب از طریق سازمان های بینالمللی میسر می گردد. ازآنجاییکه تمامی مراحل تحقیق و توسعه سیستم های تصفیه حالتجامد با امکانات موجود در کشور قابل انجام است و نیز سادهتر بودن فرآیند، در طول سه سال اولیه تمرکز بر سیستم های تصفیه حالتجامد تعیین شد و بهموازات آن و با کسب تجارب لازم، امکان انتقال تکنولوژی به سیستم های تصفیه مایع و گاز فراهم می گردد. بحث و نتیجهگیری: سیستم های تصفیه مبتنی بر تکنولوژی هسته ای پیشرفته، مقرونبهصرفه و با کارایی بالاتر و سازگار با محیطزیست هستند. در این راستا، کاربرد نقشه راه بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای مدیریتی برای برنامهریزی توسعهی این تکنولوژی ضروری است، که در این مقاله بدان پرداخته شده است.
