آینده نگری در آینده‌پژوهی: تحلیل علّی لایه‌ای چالش‌های آینده‌پژوهی در ایران

نویسندگان

1 رئیس انجمن آینده نگری ایران و رئیس مرکز ادیان

doi
چکیده

آینده‌پژوهی به‌عنوان یک علم و هنر در خدمت بسیاری از تحقیقات علمی قرار گرفته و از همین رو با کاربری میان‌رشته‌ای خود به مطالعات و پژوهش در آینده می‌پردازد. این دانش به شدت تحت تأثیر نگرش متولیان و متصدیان پژوهشی خود قرار دارد که هر کدام به فراخور برداشت‌های گوناگون خود، از آن بهره‌مند می‌شوند. با توجه به نوین بودن این رشته در کشور، این ضرورت احساس شد که در راستای اعتلای کیفیت آینده‌پژوهی و به سرمنزل رساندن این دانش، شناسایی چالش‌های این رشته مفید به نظر می‌رسد. در این مقاله در گام اول با استفاده از مرور مطالعات پیشین و هم‌زمینه و همچنین استفاده از نظرهای کارشناسان در قالب برگزاری دو پنل خبرگی، لیست اولیه‌ای از چالش‌های آینده‌پژوهی در کشور شناسایی شد و این چالش‌ها در گام دوم با استفاده از روش تحلیل علّی لایه‌ای مورد بررسی و موشکافی قرار گرفتند. قرارگیری چالش‌ها در سطوح مختلف مدل تحلیل علی لایه‌ای، پیش‌نیازی برای کاربست نگاهی دقیق‌تر به ماهیت مسائل ایجاد می‌نماید. لذا محققان به مدد این روش آینده‌پژوهی و در مواجهه نظام‌مند با چالش‌های احصائی، به خلق انتظام فکری مبادرت نموده و مستقلاً راهکارهای پیشنهادی خود را معطوف به حل مسائل و چالش‌های آینده‌پژوهی تدوین نموده‌اند. بنابراین در انتهای مقاله، با نگرش و رویکرد لایه‌ای، پیشنهاداتی در جهت رفع موانع پیش‌روی توسعه کیفی و کمی این دانش در کشور عرضه شده است.