رابطۀ تنیدگی ادراک‎شده و افسردگی در سالمندان: نقش واسطه‌ای کیفیت خواب

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه پیام نور

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
چکیده

این پژوهش با هدف آزمون مدلی از افسردگی در سالمندان انجام شد که در آن رابطۀ بین ادراک تنیدگی و افسردگی از خلال کیفیت خواب واسطه‎گری می‎شود. بدین منظور 203 سالمند (94 زن، 109مرد) 7 شهر سبزوار در بهار 1402 به روش نمونه‎برداری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‎کنندگان به سؤال‎های سیاهۀ افسردگی بک (فرم کوتاه؛ بک و بک، 1972)، مقیاس تنیدگی ادراک شده (فرم کوتاه؛ کوهن و ویلیامسون، 1988) و شاخص کیفیت خواب پیتسبرگ (بوسه، رینولدز، مانک، برمن و کاپفر ، 1989) پاسخ دادند. نتایج تحلیل آماری با روش الگویابی معادلات ساختاری نشان داد تنیدگی ادراک‌شده به طور مثبت و مستقیم با افسردگی رابطه دارد، تنیدگی ادراک شده به طور مثبت و مستقیم با کیفیت ضعیف خواب رابطه دارد و کیفیت ضعیف خواب به طور مثبت و مستقیم با افسردگی رابطه دارد. در نهایت، کیفیت ضعیف خواب، رابطۀ ادراک تنیدگی و افسردگی را به‌طور نسبی واسطه‎گری می‎کند. یافته‎های پژوهش مبیِّن این است که ادراک تنیدگی، افسردگی را افزایش و کیفیت خواب را کاهش می‎دهد، و تأثیر تنیدگی بر افسردگی از طریق کاهش کیفیت خواب تشدید می‎شود. بر اساس این یافته‎ها پیشنهاداتی مطرح شد.