فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف فهم چگونگی تولید، تشدید و تخفیف شرم مادرانه در تعامل با گفتمان‌های فرهنگی و بازنمایی‌های رسانه‌ای مادر خوب در ایران انجام شد. نوع پژوهش کاربردی و روش آن کیفی بود. داده‌ها از طریق 34 مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته با مادران دارای فرزند دو تا دوازده سال که به‌شیوه‌ی نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری و با رویکرد تحلیل روایت مضمونی (ریسمن، 2008) تحلیل شد. یافته‌ها سه مضمون اصلی را نشان داد: 1. تولید شرم در تعارض سنت و مدرنیته، که مادران را میان الگوهای متضاد فداکاری و رشد فردی، کنترل و همدلی، اطاعت و استقلال قرار می‌دهد؛ 2. تشدید شرم در مواجهه با بازنمایی‌های رسانه‌ای، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی که تصویر مادر کامل را بازتولید می‌کنند؛ و 3. تخفیف شرم از طریق بازتعریف نقش مادری به‌عنوان مادر به‌اندازه‌ی‌ کافی خوب، که با افزایش آگاهی، همدلی و تجارب مشترک ممکن می‌شود. در نتیجه، شرم مادرانه پدیده‌ای چندسطحی است که از تعامل میان ارزش‌های فرهنگی، بازنمایی‌های رسانه‌ای و فرایندهای درونی مادر برمی‌خیزد؛ بنابراین، کاهش آن نیازمند تغییر هم‌زمان در هر سه سطح، یعنی بازاندیشی در گفتمان‌های فرهنگی، اصلاح بازنمایی‌های رسانه‌ای و پرورش خودآگاهی و شفقت به خود مادران است.