ارتباط مواجهه با فلزات سنگین ارزیابی شده از طریق پایش محیطی با اختلال کم توجهی- بیش فعالی (ADHD): یک مرور نظام مند
نویسندگان
1 سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران
2 دانشگاه علوم پزشکی همدان
3
4 دانشگاه آزاد اسلامی
5 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.66224/ismj.28.4.758چکیده
زمینه: نظر به شیوع و مشکلات عدیده افراد مبتلا به اختلال کمبود توجه- بیش فعالی و احتمال نقش عوامل متعدد در بروز این اختلال، اخیراً فلزات سنگین از دسته عوامل خطر محیطی مورد توجه محققان قرار گرفته اند. با این حال، شواهد موجود در خصوص مواجهه های ارزیابی شده از طریق پایش محیطی و ارتباط آن با ADHD پراکنده و ناهمگون است. لذا، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط مواجهه با فلزات سنگین ارزیابی شده از طریق پایش محیطی با اختلال کم توجهی- بیش فعالی انجام شد. مواد و روش ها: مطالعه حاضر یک مرور نظام مند مطابق با دستورالعمل پرایزما بود. جستجو در پایگاه های داده Scopus ، Web of Science و PubMed انجام شد که به دلیل پوشش جامع، نمایه سازی گسترده و اعتبار علمی بالا انتخاب شدند. تمامی مقالات انگلیسی زبان منتشر شده تا ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۴ بدون محدودیت زمانی جستجو شدند. کلیدواژه های مرتبط بر اساس اصطلاحات MeSH استفاده شدند و تمامی مراحل غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل مقالات بر اساس معیارهای ورود و خروج توسط دو پژوهشگر مستقل انجام شد. مطالعات مشاهده ای که مواجهه با فلزات سنگین را از طریق نمونه برداری محیطی (آب، مواد غذایی و سایر منابع محیطی) ارزیابی کرده بودند، وارد مطالعه شدند . در نهایت، استخراج داده های مورد نیاز از مقالات نهایی بازیابی شده، انجام شد و کیفیت روش شناختی مطالعات وارد شده با استفاده از چک لیست اختصاصی طراحی شده بررسی شد. روش تجزیه و تحلیل داده ها به صورت داده های توصیفی انجام شد و به دلیل ناهمگنی در یافته های مطالعات متاآنالیز امکان پذیر نبود . یافته ها: از میان ۱۹۴۱۶ نتیجه حاصل از جستجو، پس از حذف ۶۶۹۴ مورد تکراری و انجام غربالگری، در نهایت ۵ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند . اکثر مطالعات از نوع مشاهده ای و در ۵ سال اخیر و عمدتاً در کشورهای اروپایی انجام شده بودند. بیشترین نوع منبع مورد بررسی آلاینده ها شامل آب آشامیدنی (۳ مطالعه) و مواد غذایی (۲ مطالعه) بودند. شایع ترین فلزات مورد بررسی منگنز و متیل جیوه بودند و پیامدهای مورد ارزیابی شامل تشخیص ADHD ، علائم رفتاری مرتبط و زیرگونه های این اختلال بود . در مجموع، حدود نیمی از مطالعات ( ۲ مطالعه) ارتباط مثبت و معناداری بین مواجهه با فلزات سنگین و ADHD گزارش کردند، در حالی که دو مطالعه عدم ارتباط معنادار و یک مطالعه ارتباط متفاوت بر اساس زیرنوع ADHD ارائه داد . نتیجه گیری: این مرور سیستماتیک نشان داد که شواهد موجود، اگرچه محدود و ناهمگون، از ارتباط بالقوه مواجهه با برخی فلزات سنگین- به ویژه منگنز و متیل جیوه- ارزیابی شده از طریق پایش محیطی آب آشامیدنی و دریافت غذایی با بروز یا برخی زیر نوع ADHD حمایت می کنند. با این حال، تعداد کم مطالعات، تمرکز بر منابع مواجهه محدود و فقدان بررسی مواجهه های همزمان، امکان نتیجه گیری قطعی را محدود می سازد. این یافته ها بر اهمیت تقویت نظام پایش محیطی و انجام مطالعات جامع تر برای ارزیابی دقیق تر ریسک ADHD در کودکان تأکید می کند .